Design Thinking Community : พื้นที่ชุมชนสร้างสรรค์

ทำไมถึงเขียนเรื่องนี้ เพราะเก็บข้อมูล ส่งเข้าคลังทรัพยากรการศึกษาแบบเปิด Open Educational Resources (OER)

เพื่อที่จะบอกว่าพื้นที่ชุมชนสร้างสรรค์ / พื้นที่สร้างสรรค์ชุมชน มีมานานแล้ว แต่เราจะรู้จักในนาม วิถีชีวิต วิถีชุมชน การแก้ปัญหา ภูมิปัญญา นวัตกรรม ฯลฯ ขึ้นอยู่กับเราที่จะเรียก

สิ่งที่ได้รับเต็ม ๆ เลยคือ แรงบันดาลใจที่จะออกแบบ สร้างสรรค์ และการอยู่ร่วมกับชุมชน

พื้นที่ชุมชนสร้างสรรค์ ที่น่าสนใจคือ

1.บ้านแหลมโฮมสเตย์ บ้านหน้าทัพ ตำบลท่าศาลา อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช

  • รางวัลสุดยอดหมู่บ้านท่องเที่ยวชนบท ประจำปี พ.ศ. 2563 (Thailand Rural Tourism Award 2020) สาขาหมู่บ้านท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ (Best Creative Experience) อันดับ 2 วิสาหกิจกลุ่มอนุรักษ์ป่าชายเลนบ้านแหลมโฮมสเตย์ (บ้านหน้าทัพ) จังหวัดนครศรีธรรมราช

แหล่งท่องเที่ยวชุมชนที่เริ่มจากการรวมกลุ่มกันของชาวบ้านในชุมชนอย่างแท้จริง จากความคิดพื้นฐานที่ต้องการอนุรักษ์ วิถีชุมชน ให้คงอยู่

  • ป่าชายเลน
  • อ่าวทองคำ
  • อาชีพประมงขนาดเล็ก
  • วิถีชีวิตแบบเดิมของชุมชน

วิถีชีชุมชนของชาวบ้านแหลม ถือเป็นรูปแบบที่เรียบง่าย เป็นกันเองและอยู่อย่างพอเพียง บ้านแหลมโฮมสเตย์ ไม่ได้ทำให้วิถีชีวิตของชุมชนเปลี่ยน แต่สร้างสรรค์ชุมชนให้โดดเด่น เป็นส่วนหนึ่งของชุมชนอย่างลงตัวและกลมกลืน ต้องยอมรับว่าบ้านแหลมโฮมสเตย์สร้างรายได้ สร้างสรรค์ชุมชนจากกิจกรรมท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

เดียว เกี่ยวข้าว

2.เดียว เกี่ยวข้าวที่จันพอ ตำบลดอนตะโก อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช

  • เดียว คล้าย เคียว แต่มีสองเคียว หนึ่งด้าม มีมีดคมหนึ่งด้าน อีกด้านของเดียวเป็นไม้มีไว้สำหรับดึงต้นข้าวที่ล้มขึ้นมาไว้ในกำมือก่อนที่จะพลิกใช้ข้างมีคมตัด
  • เดียว เกี่ยวข้าวได้ครั้งละหลายต้นขึ้นอยู่กับกำมือของคนเกี่ยวใหญ่หรือเล็ก
  • เดียว คือ ชุมชนสร้างสรรค์เพื่อใช้สำหรับนาในที่ลุ่ม มีน้ำขัง ข้าวล้มเป็นส่วนใหญ่
  • เดียว ด้ามทำกับไม้น็อน เป็นไม้ประจำถิ่น เนื้อแข็ง น้ำหนักเบา เลือกเอาส่วนที่แตกกิ่งสองข้างสวยงาม เหมาะมือ
  • เดียว จะบอกว่ามีเฉพาะที่จันพอก็คงไม่ผิด

เดียว ภูมิปัญญาท้องถิ่น เกี่ยวข้าวได้เร็ว ใช้เวลาน้อย เพราะสามารถตัดรวงข้าวพร้อมกันได้มากกว่า 1 ต้น มากหรือน้อยขึ้นอยู่กับขนาดกำมือของคนเกี่ยว ไม่เหนื่อยมาก ไม่ต้องก้มเยอะ ใช้เดียวข้างไม่มีคมตวัดรวงข้าวที่ล้ม จมน้ำ ขึ้นมาในกำมือ น้ำหนักเบา อายุการใช้งานยาว ด้ามเดียวใช้ไม้น็อน เป็นไม้ประจำถิ่น เนื้อแข็งน้ำหนักเบา ไม่เมื่อยไหล่ไม่เกร็งแขน

เดียว ชุมชนสร้างสรรค์ เพื่อนาในที่ลุ่ม งดงาม ควรค่า ชาวนาที่จันพอ

3.คลุ้ม จักสานบ้านทุ่งใน 188/1 หมู่ 8 ตำบลนบพิตำ อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช

กลุ่มวิสาหกิจชุมชน จักสานบ้านทุ่งใน ชุมชนสร้างสรรค์ เพื่อพัฒนาพืชต้นน้ำ “ต้นคลุ้ม” ด้วยแนวคิดใช้ทุนน้อยผลตอบแทนคุ้ม

  • คลุ้ม ปลูกได้ดีในพื้นที่ลาดเชิงเขา สามารถปลูกในสวนยางพารา สวนผลไม้ได้โดยไม่ต้องโค่นต้นไม้ ปรับพื้นที่ เพื่อปลูกคลุ้ม
  • คลุ้ม พืชคลุมหน้าดิน ป้องกันการกัดเซาะตลิ่ง การพังทลายของดิน อุ้มน้ำสร้างความชุ่มชื้นให้กับดิน และดูดซับสารเคมี
  • คลุ้ม ลักษณะเด่น คือความเหนียว ทน ใช้ได้นาน ไม่ขึ้นรา ไม่เป็นมอด ปลอดสารเคมี และรักษ์สิ่งแวดล้อม

คลุ้ม ลำต้นตรง ไม่มีข้อ สีสวย เหนียว ทน ชุมชนสร้างสรรค์เครื่องจักสาน ประณีต งดงาม มีเอกลักษณ์ สร้างรายได้

4.น้ำตาลมะพร้าว ตำบลปากพูน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช

น้ำตาลมะพร้าวปลอดสารพิษ “ชุมชนปากพูน” ใช้วิธีการทำแบบดั้งเดิม ทำมาจากน้ำหวานหรือน้ำตาลสดที่ได้จากจั่นมะพร้าว นำมาตั้งไฟเคี่ยวจนเข้มเหนียว ก่อนจะโซมด้วยมือ

พื้นที่ชุมชนสร้างสรรค์ การโซมน้ำตาล โดยนำใบพัดและมอเตอร์มาประกอบกัน โซมน้ำตาลด้วยใบพัดมอเตอร์ ช่วยทุ่นแรง ใช้เวลาน้อย เนื้อน้ำตาลละเอียด กลิ่นหอม ของแท้และดี มีที่ปากพูน

5.สานทางมะพร้าว

ชะ/โคระ

มะพร้าว พืชเศรษฐกิจ พบได้ทั่วไป ชุมชนสร้างสรรค์ สานทางมะพร้าวเป็นภาชนะ หลังคา ฝาบ้าน สานเพื่อประดับตกแต่ง หรือแม้กระทั่งห่อผลผลิตทางการเกษตร เป็นวิถีชุมชน ที่มีให้เห็นเป็นปกติ ทั่วไป เคยใช้บ้าง ทำเป็นบ้าง

  • โคระ สานเป็นเพราะที่บ้านมีต้นขนุน และเป็นสวนมะพร้าว ขนุนออกลูกคราวละเยอะ ๆ ต้องช่วยพ่อสานโคระ เอาไว้ห่อลูกขนุน
  • ชะ ต้องสานหน้าขุดหัวมัน เอาหัวมันใส่กลับบ้าน สานตาห่าง ๆ ไม่ได้ด้วยนะเพราะเป็นหัวมันขี้หนู กับหัวมันอ้น เฉพาะมันอ้น (เอาไว้ถ้าถึงฤดูเก็บมันอ้น มันขี้หนู จะเก็บภาพมาฝาก) จะมีแถบหน้าทัพ และบริเวณใกล้เคียงเท่านั้น

การสานทางมะพร้าว งานจักสาน การทำน้ำตาลมะพร้าว เดียวเกี่ยวข้าว การออกเรือหาปลาหรือประมงขนาดเล็ก ล้วนเป็น ชุมชนสร้างสรรค์ หรืออาจจะเป็น พื้นที่สร้างสรรค์ชุมชน มีให้พบเห็นในวิถีชุมชน ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น เป็นภูมิปัญญา เป็นนวัตกรรม เป็นการแก้ปัญหา หรือเป็นการคิดเชิงสร้างสรรค์/การคิดเชิงออกแบบ เราเป็นคนเรียกขาน แต่จะดีกว่าถ้าเราจะสืบสานและบูรณาการให้มีพื้นที่สร้างสรรค์ชุมชน และ พื้นที่ชุมชนสร้างสรรค์เพราะวิถี..และชุมชน มีเราอยู่ในนั้น

Views: 260

Comments

comments

You May Also Like