วิถีชีวิตและภูมิปัญญา

ขนมน้ำดังหรือขนมน้ำด่าง ขนมขึ้นชื่อของนบพิตำ น้ำด่างจากขี้เถ้าเปลือกทุเรียน และเปลือกมังคุด ซึ่งเป็นผลไม้ที่มีมากในพื้นที่ โดยมีการนำไปตากให้แห้งแล้วนำมาเผาไฟ

กระจูด ต้นไม้ชุ่มน้ำที่ของชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในแถบใกล้บริเวณป่าพรุที่มองเห็นคุณค่า นำมาใช้ประโยชน์เป็นเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน และแปรรูปเป็นงานหัตกรรมสานกระจูด จนกลายเป็นอาชีพเสริม อาชีพหลักและสืบต่อกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ เป็นมรดกทางภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิต ความเป็นอยู่ อันเป็นรากฐานทางวัฒนธรรม และส่งต่อมรดกทางภูมิปัญญา

ขนมลา วัดเทวดาราม ตำบลท่าขึ้น อำเภอท่าศาลา เรียกขานกันว่า “ลาวัดเท” อ่านตรงตัวว่า /ลา-วัด-เท/ มาจาก ขนมลา ของอำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช ทำกันในบริเวณใกล้กับวัดเทวดาราม ตำบลท่าขึ้น เป็นลาเช็ด

ขนำ เป็นภาษาถิ่นใต้ หมายถึงกระท่อม หรือที่เพิ่งพัก ใช้เป็นที่อยู่อาศัยครั้งคราวของชาวสวน ชาวนา ช่วงเก็บเกี่ยวข้าวหรือเฝ้าระวังพืชผลในสวน หรือเฝ้าอาหารทะเลที่อยู่กลางทะเล

โนราโรงครู เป็นพิธีกรรมเกี่ยวกับความเชื่อที่มีบทบาทต่อวิถีชีวิตและสังคมของชาวบ้านในภาคใต้ โดยเฉพาะผู้ที่เป็นโนราและผู้ที่มีเชื้อสายโนรา รวมทั้งชาวบ้านทั่วไปที่ได้บนบานขอความช่วยเหลือในเรื่องต่างๆ หรือมาขอรับการรักษาโรคภัยไข้เจ็บจากครูหมอโนรา เมื่อสำเร็จผลจามความต้องการแล้วจึงได้ทำพิธีโนราโรงครูขึ้น