เครื่องรางของขลัง

วัดชุมโลง เป็นวัดเก่าแก่ของชาวท่าศาลา และที่่นี่ยังมีครูหมอช้าง ซึ่งเป็นศูนย์รวมความเชื่อความศรัทธาของชาวบ้านมาอย่างยาวนาน

มหาอุดเป็นชื่อวิชาไสยศาสตร์โบราณ มีความเชื่อสืบต่อกันมาในทางที่สามารถป้องกันอันตรายโดยเฉพาะจากปืน เชื่อกันว่า จะทำให้ยิงพลาด กระสุนด้าน ยิงไม่ออก หรือถึงขั้นแตกหรือเสียหาย ในหมู่นักมูเตลู มีความเชื่อเรื่องมหาอุด และเป็นที่รู้จักกันดีตั้งแต่อดีตสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน

ในศาลาแม่นางพระยาประดิษฐานรูปเคารพของ “แม่นางพระยา” ประทับนั่งท่าพับเพียบ ชาวบ้านหรือผู้ที่ศรัทธาจะมากราบไหว้ ขอพร เพื่อความเป็นสิริมงคล

พิพิธภัณฑ์หาดทรายแก้ว ตั้งอยู่ที่ 103/1 หมู่ 1 ตำบลท่าขึ้น อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นพื้นที่ติดชายทะเล เป็นพิพิธภัณฑ์ส่วนตัวของผู้ใหญ่เยิ้ม เรืองดิษฐ์ เดิมท่านประกอบอาชีพเป็นแม่ค้า ก่อนจะมาดำรงตำแหน่งผู้ใหญ่บ้าน และเป็นเจ้าของหาดทรายแก้วรีสอร์ท นางเยิ้ม เรืองดิษฐ์ เกิดวันที่ 8 ตุลาคม 2501 ณ บ้านเลขที่ 5 หมู่ที่ 1 ต.ท่าขึ้น อ.ท่าศาลา เป็นบุตรของนายเชย นางเขียน บุญสุวรรณ มีพี่น้อง 9 คน นางเยิ้ม เป็นคนที่ 6 พ่อแม่มีอาชีพทำนาอยู่ชายทะเล เลี้ยงลูก 9 คน ด้วยความยากลำบาก ลูกๆ ทุกคน จบ ป.4 ยกเว้น น้องๆ รุ่นหลังๆ นางเยิ้มเป็นผู้สนับสนุนส่งเสริมให้น้องๆ ได้เรียนต่อที่โรงเรียนใกล้บ้าน คือโรงเรียนทางขึ้น การไปโรงเรียน เดินไป ช่วงเช้าน้ำทะเลลด เดินริมชายหาดไปโรงเรียนทุกวัน

ตาพรานบุญ ถือเป็น “พราน” ที่มีตำนานที่กล่าวถึงมากมายตั้งแต่สมัยโบราณไม่ว่าจะเป็นนายพรานในวรรณคดี เรื่องพระสุธน – มโนราห์ ซึ่งเป็นนิทานชาดกพื้นบ้านในยุคสมัยอยุธยา ซึ่งในสมัยก่อนเชื่อกันว่า “พราน” คือผู้ที่มีวิชาอาคมแก่กล้ามาก เพราะเมื่อเข้าไปในป่าที่เต็มไปอาถรรพ์จากภูตผีปีศาจและสิ่งเร้นลับที่มองไม่เห็นหรืออันตรายจากสัตว์ป่าที่ดุร้ายหลากหลายชนิดหากไม่มีของดีหรือวิชาอาคมติดตัวก็จะไม่สามารถมีชีวิตรอดกลับออกจากป่าได้ พรานบุญ ทางภาคใต้นั้น เริ่มต้นจากการแสดงมโนราห์ ซึ่งเป็นศิลปะการแสดงพื้นเมืองที่สำคัญ เป็นดั่งชีวิตจิตใจและจิตวิญญาณของชาวใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในจังหวัดนครศรีธรรมราชและจังหวัดพัทลุง มโนราห์ถือเป็นต้นกำเนิดการแสดงและอยู่คู่กับชุมชนคนใต้มาอย่างยาวนานตั้งแต่สมัยบรรพกาล ซึ่งเป็นการแสดงทางด้านนาฎยศาสตร์ที่จำเป็นต้องมีครูถ่ายทอดสืบต่อกันมารุ่นต่อรุ่น ซึ่งมโนราห์จะมีการแสดงอยู่ 2 รูปแบบคือ  1. มโนราห์พิธีกรรม (โนราโรงครู) ซึ่งเป็นพิธีเพื่อเชิญครูหรือบรรพบุรุษของมโนราห์มายังโรงพิธี เพื่อทำพิธีไหว้ครู (ครอบครู) หรือไหว้ตายายของผู้ที่สืบเชื้อสายทางด้านมโนราห์ และอีกพิธีกรรมของมโนราห์โรงครูคือทำพิธีแก้บนเพื่อเชิญครูโนราให้มารับของแก้บนตามที่เจ้าของหรือใครที่ได้บนบานศาลกล่าวไว้แล้วได้ในสิ่งที่ปราถนา  2. มโนราห์เพื่อความบันเทิง ซึ่งพบได้มากในปัจจุบันเป็นการแสดงเพื่อให้ความบันเทิงโดยตรง โดยเริ่มจากปล่อยตัวนางรำมโนราห์ ออกพราน ออกตัวนายโรง และออกพรานอีกครั้ง พรานบุญ นับเป็นครูมโนราห์ที่สำคัญผู้หนึ่ง เพราะเป็นตัวตลกในเรื่องมโนราห์  เมื่อออกรำจะต้องสวมหน้ากากพราน ซึ่งแกะจากไม้ มีจมูกงุ้มยื่นยาว เจาะรูส่วนที่เป็นตาดำ ทาสีแดงทั้งหน้ากาก เว้นฟันจะใช้โลหะสีขาว ทาสีขาวหรือเลี่ยมเฉพาะฟันบน แล้วใช้ขนเป็ดสีขาวเอามาติดให้ดูเป็นผมหงอก ซึ่งท่ารำของพรานนั้นจะเป็นท่ารำที่ตลก ไม่มีท่ารำที่แน่นอน ขึ้นอยู่กับความสามารถของพรานแต่ละคน และจะต้องมีท่ารำพื้นฐาน เช่น ย่อตัวรำ หลังแอ่น ยื่นอกไปด้านหน้ามาก ๆ ทั้งยังท่ามีแปลก ๆ ออกไป