วิถีชีวิตและภูมิปัญญา

ตลาด 100 ปี ปากพนังตั้งอยู่บริเวณฝั่งทิศตะวันออกของแม่น้ำปากพนัง เทศบาลเมืองปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ตลาดเก่าปากพนัง มีพื้นที่ประมาณ 6 ไร่ เป็นชุมชนพาณิชยกรรมที่มีการตั้งถิ่นฐานพร้อมกับการก่อตั้งเมืองปากพนัง มีอายุยาวนานมากกว่า 100 ปี

ยางพาราเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทยในพื้นที่ภาคใต้ เนื่องจากสภาพแวดล้อมเหมาะสมที่เอื้ออำนวยแก่การปลูกยางพาราเป็นอย่างมาก จึงทำให้เป็นแหล่งในการปลูกยางพาราที่สำคัญและยังสามารถสร้างรายได้ สร้างอาชีพให้แก่คนในพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะ “น้ำยาง” ซึ่งเป็นผลผลิตที่ได้จากท่อลำเลียงส่วนเปลือกของต้นยาง สามารถนำมาเป็นวัตถุดิบในการทำผลิตภัณฑ์ยางชนิดต่างๆ สำหรับใช้ในอุตสาหกรรม เช่น ผลิตยางรถ ผลิตถุงมือยาง ฯลฯ และนอกจากแถบภาคใต้แล้วสภาพแวดล้อมของประเทศไทยในแถบภาคอื่นๆ เช่น บางจังหวัดของภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคเหนือ ก็ริเริ่มหันมาปลูกยางพารากันมากขึ้น แต่การปลูกต้นยางพาราให้เจริญเติบโตได้ดีไม่ใช่เรื่องง่ายเลย ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการเลือกปุ๋ยอินทรีย์ให้เหมาะสมหรือระยะเวลาในการปลูกต้นยางพาราก็จะต้องใช้เวลายาวนานถึง 7 ปี จึงจะสามารถเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ ดังนั้นคุณภาพของดินตลอด 7 ปี ที่ปลูกต้นยางพาราจึงต้องมีการดูแลที่เหมาะสมนั่นเอง (บริษัท ฮานนา อินสทรูเม้นท์ส (ประเทศไทย) จำกัด, ม.ป.ป.) ซึ่งในปัจจุบันเกษตรกรในท้องถิ่นจะนิยมขายน้ำยางพารากับร้านที่รับซื้อโดยตรงมากกว่าการทำแผ่นยางแล้วรอให้แห้งเพื่อนำไปขายเหมือนในยุคก่อนกันมากขึ้น หรือแทบจะไม่มีให้เห็นแล้ว ด้วยเหตุนี้ในฐานะที่ผู้เขียนนั้นเป็นลูกหลานของเกษตรกรชาวสวนยางพารา และได้เคยช่วยพ่อแม่ทำแผ่นยางมาในวัยเด็กนั้น ได้มองเห็นว่าควรจะถ่ายทอดขั้นตอนการทำยางแผ่นที่เกษตรกรพื้นถิ่นยังคงทำกันอยู่บ้างนั้นไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาต่อไป ลักษณะที่ดีของยางแผ่น 1.    ยางแผ่นบางสม่ำเสมอ ความหนาไม่เกิน 3 มิลลิเมตร 2.    ขนาดของแผ่นยางกว้าง 38-46 เซนติเมตร ยาว 80-90 เซนติเมตร 3.    น้ำหนัก 0.8-1.2

ขนมน้ำดังหรือขนมน้ำด่าง ขนมขึ้นชื่อของนบพิตำ น้ำด่างจากขี้เถ้าเปลือกทุเรียน และเปลือกมังคุด ซึ่งเป็นผลไม้ที่มีมากในพื้นที่ โดยมีการนำไปตากให้แห้งแล้วนำมาเผาไฟ

กระจูด ต้นไม้ชุ่มน้ำที่ของชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในแถบใกล้บริเวณป่าพรุที่มองเห็นคุณค่า นำมาใช้ประโยชน์เป็นเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน และแปรรูปเป็นงานหัตกรรมสานกระจูด จนกลายเป็นอาชีพเสริม อาชีพหลักและสืบต่อกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ เป็นมรดกทางภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิต ความเป็นอยู่ อันเป็นรากฐานทางวัฒนธรรม และส่งต่อมรดกทางภูมิปัญญา