วิถีชีวิตและภูมิปัญญา

ตลาด 100 ปี ปากพนังตั้งอยู่บริเวณฝั่งทิศตะวันออกของแม่น้ำปากพนัง เทศบาลเมืองปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ตลาดเก่าปากพนัง มีพื้นที่ประมาณ 6 ไร่ เป็นชุมชนพาณิชยกรรมที่มีการตั้งถิ่นฐานพร้อมกับการก่อตั้งเมืองปากพนัง มีอายุยาวนานมากกว่า 100 ปี

ถ้านึกถึงอำเภอนาบอน จังหวัดนครศรีธรรมราชนั้น หลาย ๆ ท่านคงต้องรู้จักกันเป็นอย่างดีว่าเป็นอำเภอหนึ่งที่มีชาวจีนอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะบริเวณที่มีชื่อว่า “ตลาดนาบอน” จะเป็นชุมชนชาวจีนฮกจิวนาบอนอาศัยกันอยู่ ชุมชนแห่งนี้มีลักษณะเป็นห้องแถวเก่าแก่ที่เรียงรายเป็นแนวยาว มีลักษณะเป็นทั้งอาคารไม้ห้องแถวแบบดั้งเดิมและอาคารปูน 2 ชั้น ตลอดทั้งชุมชนห้องแถวนี้แบ่งเป็นทั้งที่อยู่อาศัย ร้านขายอาหารจีนฮกจิว ร้านทำขนมจีนฮกจิว ร้านน้ำชา ร้านค้าทั่วไป ร้านขายของชำ ตลาด ศาลเจ้า สมาคมจีน และสำนักงานของบริษัทยางพารา หลายปีที่ผ่านมาชุมชนชาวจีนฮกจิวในตำบลนาบอนได้มีการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตและปรับตัวให้เข้ากับสังคมไทยในหลายรูปแบบ รวมถึงมิติวัฒนธรรมด้านอาหารที่เป็นจุดเด่นของชาวจีนฮกจิวด้วยเช่นกัน โครงการวัฒนธรรมด้านอาหารของกลุ่มชาติพันธุ์จีนฮกจิว (Hockchiu) เป็นการจัดการข้อมูลชุมชนโดยมุ่งเน้นในมิติด้านอาหารเป็นสำคัญ โดยมุ่งหวังว่าการดำเนินงานครั้งนี้จะมีส่วนส่งเสริมให้ชาวจีนฮกจิวในชุมชนนาบอนเกิดความรักและหวงแหนในอัตลักษณ์และวัฒนธรรมด้านอาหารของตนเอง และนำข้อมูลความรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรมด้านอาหารของคนจีนฮกจิวเผยแพร่ออกสู่วงกว้างมากขึ้นต่อไป (คลังสารสนเทศนครศรีธรรมราช, 2566) ซึ่งร้านอาหารที่ขึ้นชื่อของชาวจีนในอำเภอนาบอน ขอยกตัวอย่าง   สำหรับ “ร้านบะหมี่น้ำแดงโบราณ อ.นาบอน” พิกัดร้านอยู่ติดถนนแนวเดียวใกล้กับร้านน้ำชาโกฉิ้ง ความพิเศษของบะหมี่ คือ  เส้นเหนียวนุ่ม รสชาติอร่อยถึงใจ คิดค้นสูตรด้วยตนเอง ไม่ใส่สารกันบูด จะทำเส้นสดใหม่วันต่อวัน หรือต่อการขายแต่ละครั้งเลย จึงมั่นใจในคุณภาพของเส้นบะหมี่ของร้านว่ามีคุณภาพสมคำร่ำลือจริง ผู้บริโภคสามารถซื้อนำกลับไปทานที่ต่างจังหวัดได้ ความเป็นมาของร้านบะหมี่น้ำแดงโบราณ   “เจ๊หยุ่ง” ซึ่งเป็นทายาทที่สืบทอดการทำบะหมี่น้ำแดงโบราณรุ่นที่ 3 ของร้านนี้ ได้เล่าให้ฟังว่า

ยางพาราเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทยในพื้นที่ภาคใต้ เนื่องจากสภาพแวดล้อมเหมาะสมที่เอื้ออำนวยแก่การปลูกยางพาราเป็นอย่างมาก จึงทำให้เป็นแหล่งในการปลูกยางพาราที่สำคัญและยังสามารถสร้างรายได้ สร้างอาชีพให้แก่คนในพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะ “น้ำยาง” ซึ่งเป็นผลผลิตที่ได้จากท่อลำเลียงส่วนเปลือกของต้นยาง สามารถนำมาเป็นวัตถุดิบในการทำผลิตภัณฑ์ยางชนิดต่างๆ สำหรับใช้ในอุตสาหกรรม เช่น ผลิตยางรถ ผลิตถุงมือยาง ฯลฯ และนอกจากแถบภาคใต้แล้วสภาพแวดล้อมของประเทศไทยในแถบภาคอื่นๆ เช่น บางจังหวัดของภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคเหนือ ก็ริเริ่มหันมาปลูกยางพารากันมากขึ้น แต่การปลูกต้นยางพาราให้เจริญเติบโตได้ดีไม่ใช่เรื่องง่ายเลย ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการเลือกปุ๋ยอินทรีย์ให้เหมาะสมหรือระยะเวลาในการปลูกต้นยางพาราก็จะต้องใช้เวลายาวนานถึง 7 ปี จึงจะสามารถเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ ดังนั้นคุณภาพของดินตลอด 7 ปี ที่ปลูกต้นยางพาราจึงต้องมีการดูแลที่เหมาะสมนั่นเอง (บริษัท ฮานนา อินสทรูเม้นท์ส (ประเทศไทย) จำกัด, ม.ป.ป.) ซึ่งในปัจจุบันเกษตรกรในท้องถิ่นจะนิยมขายน้ำยางพารากับร้านที่รับซื้อโดยตรงมากกว่าการทำแผ่นยางแล้วรอให้แห้งเพื่อนำไปขายเหมือนในยุคก่อนกันมากขึ้น หรือแทบจะไม่มีให้เห็นแล้ว ด้วยเหตุนี้ในฐานะที่ผู้เขียนนั้นเป็นลูกหลานของเกษตรกรชาวสวนยางพารา และได้เคยช่วยพ่อแม่ทำแผ่นยางมาในวัยเด็กนั้น ได้มองเห็นว่าควรจะถ่ายทอดขั้นตอนการทำยางแผ่นที่เกษตรกรพื้นถิ่นยังคงทำกันอยู่บ้างนั้นไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาต่อไป ลักษณะที่ดีของยางแผ่น 1.    ยางแผ่นบางสม่ำเสมอ ความหนาไม่เกิน 3 มิลลิเมตร 2.    ขนาดของแผ่นยางกว้าง 38-46 เซนติเมตร ยาว 80-90 เซนติเมตร 3.    น้ำหนัก 0.8-1.2