โนราโรงครู เป็นพิธีกรรมเกี่ยวกับความเชื่อที่มีบทบาทต่อวิถีชีวิตและสังคมของชาวบ้านในภาคใต้ โดยเฉพาะผู้ที่เป็นโนราและผู้ที่มีเชื้อสายโนรา รวมทั้งชาวบ้านทั่วไปที่ได้บนบานขอความช่วยเหลือในเรื่องต่างๆ หรือมาขอรับการรักษาโรคภัยไข้เจ็บจากครูหมอโนรา เมื่อสำเร็จผลจามความต้องการแล้วจึงได้ทำพิธีโนราโรงครูขึ้น
โนราโรงครู : วิถีแห่งศรัทธาบนคาบสมุทรภาคใต้ Read More »
วิถีชีวิตและภูมิปัญญา การละเล่นและการแสดง ความเชื่อและประเพณีชาพระธาตุ เครื่องพุทธบูชาที่เกี่ยวข้องกับการประกอบอาชีพของชาวเมืองนครศรีธรรมราช “ต้นข้าว และต้นหมาก” ถ้าต้นข้าวแทนชาวนา ต้นหมากต้นพลูก็คือ ชาวสวน นครศรีธรรมราชมีทั้งชาวนาและชาวสวน
ชาพระธาตุ : ต้นข้าวของชาวนอก ต้นหมากพลูของชาวเหนือ Read More »
วิถีชีวิตและภูมิปัญญา ภูมิประเทศ ความเชื่อและประเพณี ศาสนาและความเชื่อศาลพระเสื้อเมือง เป็นศาลสำหรับบูชาเทพเจ้าผู้ทำหน้าที่รักษาเมือง เรียกว่าพระเสื้อเมือง สันนิษฐานว่าตัวอาคารเดิมเป็นไม้ทั้งหลังภายในมีหอเล็ก ประดิษฐานเทวรูปเทพเจ้า (พระเสื้อเมือง) จำนวน 2 องค์ลักษณะคล้ายกับท้าวกุเวรราชในวิหารม้า วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร ต่อมามีผู้บูรณะเทวรูปั้น 2 องค์นี้และลงรักปิดทอง ทำหน้าที่ป้องกันภัยอันตราย รักษากำลังไพร่พล และให้ความอยู่เย็นเป็นสุขแก่ประชาชนและบ้านเมือง ตามคติโบราณ เมื่อใดที่มีการตั้งบ้านเมืองก็มักจะสร้างศาลไว้ให้เทพารักษ์ผู้รักษาบ้านเมืองด้วย (องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครศรีธรรมราช, 2556, น. 2) ศาลพระเสื้อเมืองนครศรีธรรมราช ตั้งอยู่ด้านทิศใต้ของหอนาฬิกา ห่างจากศาลากลางประมาณ 100 เมตร สันนิษฐานว่าคงจะเป็นบริเวณกลางเมืองในอดีต และคงสร้างขึ้นในสมัยอยุธยา หันหน้าไปทางทิศตะวันตก ในระยะหลังปรากฏว่า ศาลพระเสื้อเมือง เป็นที่นับถือของชาวจีนเป็นจำนวนมาก ศาลนี้จึงได้รับการบูรณะและตกแต่งขึ้นใหม่โดยเน้นศิลปะจีนแต่ยังคงใช้ชื่อ “ศาลพระเสื้อเมือง” ดังเดิม (องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครศรีธรรมราช, 2556, น. 2) ประวัติศาลพระเสื้อเมืองนครศรีธรรมราช สิ่งศักดิ์สิทธิ์ คู่เมือง คู่แผ่นดิน ซึ่ง ภูมิ จิระเดชวงศ์ (2022) ได้กล่าวถึงประวัติของพระเสื้อเมือง ดังต่อไปนี้
ศาลพระเสื้อเมืองนครศรีธรรมราช Read More »
แหล่งท่องเที่ยว ศาสนสถาน สิ่งก่อสร้างและสถานที่ สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น ความเชื่อและประเพณี โบราณสถานและโบราณวัตถุความเป็นมาของพิธีกรรมดังกล่าว ความกตัญญูกตเวที เป็นเครื่องหมายของคนดี และสำหรับชาวภาคใต้ส่วนหนึ่งของไทยนั้นก็ได้มีประเพณีหนึ่งที่แสดงออกถึงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษที่ได้กระทำสืบต่อกันมาช้านานก็คือ “การไหว้บูชาครูหมอตายายโนรา” นั่นเอง “ครูหมอโนราและตายายโนรา” ในการรับรู้ของชาวบ้านถือเป็นสิ่งที่มีพลังอำนาจ สามารถบันดาลทั้งคุณและโทษแก่ลูกหลาน ทุกช่วงสำคัญในชีวิตจึงต้องทำ “พิธีเซ่นไหว้” เพื่อเป็นการบอกกล่าวและขอบคุณตายายที่ช่วยดูแลลูกหลานให้อยู่เย็นเป็นสุข หากลูกหลานเพิกเฉยไม่เคารพบูชา ไม่เซ่นไหว้ ลบหลู่ หรือทำตัวไม่เหมาะสม เช่น คบชู้ ลักขโมย เชื่อกันว่าจะ “ถูกลงโทษ” ทำให้เจ็บป่วยและไม่สามารถรักษาให้หายได้ด้วยการแพทย์แผนปัจจุบัน ซึ่งต้องแก้ด้วย “การบวงสรวง” ในทางกลับกันก็สามารถใช้พิธีกรรมเดียวกันนี้เพื่อ “บนบาน” ขอให้ท่านช่วยเหลือเรื่องสำคัญได้ (องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย, 2565) การบูชาครูหมอตายายในสายตระกูลตนนั้นถือเป็นเรื่องใกล้ตัว และสำคัญยิ่งเพราะเราจะทราบที่มาและเรื่องราวของครอบครัวผ่านการนับถือครูหมอ ซึ่งเป็นบรรพบุรุษประจำตระกูล ทั้งยังเป็นการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในครอบครัว บุคคลในตระกูลให้แน่นแฟ้นขึ้นด้วย ซึ่งการไหว้หิ้งครูหมอประจำตระกูลนั้น ปีหนึ่งควรไหว้หนึ่งครั้งเป็นอย่างน้อย และ ไม่ควรที่จะละเลยบรรพบุรุษของตนไปไหว้บรรพบุรุษคนอื่น อย่างรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ถึงแม้ว่าจะนับถือครูหมอเหมือนกัน แต่รายละเอียดนั้นแต่ละครอบครัวย่อมมีความแตกต่างกัน ดังนั้นเพื่อที่จะให้การสักการะบูชาเห็นผล ลูกหลานที่เป็นชนรุ่นหลังควรที่จะทำพิธีไหว้ครูหมอตายายด้วยตนเอง จะทำให้ทราบว่า ครูหมอตายายที่อยู่กับบรรพบุรุษเรามายังคงอยู่หรือไม่ สามารถช่วยเหลืออะไรได้บ้าง อย่างน้อยๆ เราก็ได้สื่อสารกับบรรพบุรุษด้วยตนเอง บอกกล่าวและขอพรด้วยตัวเอง ก็ย่อมได้รับพรจากบรรพบุรุษอย่างเต็มเปี่ยม และเป็นการเสริมสร้างธรรมะแห่งกตเวทิตา หรือ การตอบแทนคุณ การระลึกคุณ ให้เกิดขึ้นในใจของเรา
การไหว้บูชาครูหมอตายายโนรา เพื่อแสดงความกตัญญู Read More »
วิถีชีวิตและภูมิปัญญา ประเพณีและเทศกาล ความเชื่อและประเพณีจังหวัดนครศรีธรรมราช มีแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ ๖ แห่ง คือ
1. บ่อน้ำวัดหน้าพระลาน 2. บ่อน้ำวัดเสมาเมือง 3. บ่อน้ำวัดเสมาไชย 4. บ่อวัดประตูขาว 5. ห้วยเขามหาชัย และ 6. บ่อปากนาคราช
สถานที่เสกน้ำพระพุทธมนต์ศักดิ์สิทธิ์
พระวิหารหลวงวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
แหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ ๖ แหล่งของจังหวัดนครศรีธรรมราช Read More »
ความเชื่อและประเพณี ศาสนาและความเชื่อความเป็นมา วัดไพศาลสถิตย์ หรือวัดปากพยิง ตั้งอยู่ที่ หมู่ 11 หมู่บ้านปากพยิง ตำบลปากพูน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช วัดไพศาลสถิตย์เป็นวัดเก่าแก่ ที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน และเป็นศูนย์กลางทางศาสนาที่สำคัญในพื้นที่ การก่อสร้างและการดูแลรักษาวัดได้รับการสนับสนุนจากชุมชนมาโดยตลอด ซึ่งทำให้วัดนี้กลายเป็นสถานที่ที่มีความงดงามและมีบรรยากาศที่สงบเงียบ วัดนี้ถือว่าเป็นวัดโบราณที่สร้างตั้งแต่ในสมัยกรุงศรีอยุธยา ซึ่งจุดเด่นของสถานที่แห่งนี้ คืออุโบสถเก่าแก่ที่อยู่คู่กับวัดไพศาลสถิตย์มาช้านาน อุโบสถหลังเก่า ของวัดไพศาลสถิตย์ในตำบลปากพูน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีลักษณะพิเศษที่โดดเด่นคือ ถูกปกคลุมไปด้วยรากโพธิ์และรากไทรที่เติบโตขึ้นไปพร้อมกับตัวโบสถ์ ต้นโพธิ์และต้นไทรต่างพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันอย่างน่าอัศจรรย์ ต้นโพธิ์และต้นไทรได้อาศัยตัวโบสถ์เป็นฐานยึดเกาะเพื่อให้ลำต้นสามารถเติบโตและไต่ขึ้นไปหาแสงแดด ส่งผลให้เกิดความงดงามตามธรรมชาติที่ผสมผสานกันอย่างลงตัว รากไทร ได้แผ่ขยายและปกคลุมไปทั่วตัวโบสถ์ ทำให้โบสถ์ได้รับการพยุงและป้องกันไม่ให้ทรุดลงมา นอกจากนี้ยังสร้างความแข็งแรงให้กับโครงสร้างของอุโบสถ ภายในอุโบสถประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย ชาวบ้านเรียก “หลวงพ่อปากแดง” เล่ากันว่าพระพุทธรูปมากับเรือสำเภาจากประเทศศรีลังกา และเรือล่ม ณ ที่แห่งนี้ จึงได้นำพระพุทธรูปมาประดิษฐานไว้ในอุโบสถ หลวงพ่อปากแดง เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย มีลักษณะโดดเด่นคือมีปากสีแดงสดใส เป็นที่เคารพนับถือของชาวบ้านในพื้นที่และผู้ที่เดินทางมาเยี่ยมชมวัด สำหรับความเชื่อและประเพณีที่เกี่ยวข้องกับหลวงพ่อปากแดงนั้น เชื่อกันว่าท่านมีความศักดิ์สิทธิ์ในการช่วยให้ความสมปรารถนา โดยเฉพาะในด้านความรักและคู่ครอง มักประสบผลสำเร็จ การขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคล การทำมาค้าขึ้น และการหายจากโรคภัยไข้เจ็บ อีกทั้งยังเป็นที่ศรัทธาของชาวบ้าน เชื่อกันว่าในความศักสิทธิ์ของท่านจะดลบันดาลให้ชาวบ้านและผู้คนที่มาสักการะบูชา อยู่ร่มเย็นเป็นสุข
อุโบสถเก่าร้อยปี วัดไพศาลสถิตย์ : ศาสนสถานคู่ชุมชนปากน้ำปากพยิง Read More »
ศาสนสถาน ความเชื่อและประเพณีพิธี ”ทำแม่ซื้อ” หรือ “เสียแม่ซื้อ” เป็นพิธีกรรมที่จัดขึ้นเพื่อให้เด็กทารกหายจากอาการสะดุ้งผวา หรือการเจ็บไข้ได้ป่วย และได้รับการดูแลรักษาด้วยดีจากแม่ซื้อ การทำพิธีมักจะทำในวันเกิดของเด็ก หากเป็นวันข้างขึ้นก็ให้ใช้วันคี่ ข้างแรมให้ใช้วันคู่ ซึ่งในแต่ละท้องถิ่นมีการทำแม่ซื้อแตกต่างกัน บางแห่งจะทำยันต์แม่ซื้อแขวนไว้ที่เปลของเด็กก็มี
แม่ซื้อ ความเชื่อว่าเป็นสิ่งศิริมงคลสำหรับการรับขวัญเด็กแรกเกิด Read More »
วิถีชีวิตและภูมิปัญญา ความเชื่อและประเพณีพระสิหิงค์ซึ่งประดิษฐานภายในหอพระสิหิงค์นั้น เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองนครศรีธรรมราชมาแต่โบราณ ลักษณะเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ประทับนั่งขัดสมาธิเพชร หล่อด้วยสำริด หน้าตักกว้าง 32 เซนติเมตร กางกั้นด้วยฉัตรหักทองขวางทำด้วยโลหะปิดทองฉลุลาย ด้านข้างของพระสิหิงค์มีพระพุทธรูปหุ้มเงินและพระพุทธรูปหุ้มทองปางอุ้มบาตรประทับยืนข้างละ 1 องค์
พระพุทธสิหิงค์ พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของชาวจังหวัดนครศรีธรรมราช Read More »
ประวัติท้องถิ่น ความเชื่อและประเพณี ศาสนาและความเชื่อ โบราณสถานและโบราณวัตถุ