อาหารและขนม (ถิ่นนคร)

เคยหรือกะปิทำจากกุ้งเคย บ้านเราเรียก “เคย” หรือ “เคอย” ทำเอง กินเอง ให้และขายสร้างรายได้ หนึ่งในของแลกเปลี่ยนของเรือเหนือ หรือเกลอเขา-เกลอเล

ข้าวตอก  ถือเป็นสิ่งที่เป็นสิริมงคล คนไทยจึงนิยมใช้ข้าวตอกเป็นตัวแทนของความเป็นสิริมงคลที่มีความหมายดีต่อชีวิต ซึ่งในวิถีชีวิตของคนไทยตั้งแต่โบราณกาลมานั้นมักจะใช้เข้าตอกในพิธีและงานบุญต่าง ๆ  เช่น  งานบุญเข้าพรรษา เรามักเห็นข้าวตอกในงานพิธีต่าง ๆ เช่น การนำข้าวตอกไปวัดในงานบุญเข้าพรรษา เพราะว่าข้าวตอกเป็นอาหารที่เหมาะสมกับสภาวะและความเป็นอยู่ของพระภิกษุในฤดูกาลเข้าพรรษา เพราะเป็นอาหารที่สามารถเก็บไว้ได้นาน ความหมายของ “ข้าวตอก” ข้าวตอก ประกอบด้วยคำว่า ข้าว กับคำว่า ตอก ที่แปลว่า แตก  ข้าวตอกจึงหมายถึงข้าวเปลือกที่นำมาคั่วให้เปลือกแตกออกและเมล็ดข้าวบานเป็นดอกสีขาวนวล มีลักษณะคล้ายกับดอกมะลิ  ข้าวตอกกับงานบุญเข้าพรรษา เมื่อถึงงานบุญเข้าพรรษาของชาวจังหวัดนครศรีธรรมราช สิ่งหนึ่งที่เหล่าพุทธศาสนิกชนจะนำไปวัดก็คือ “ข้าวตอก”  เพื่อนำไปถวายพระในวันเข้าพรรษา นอกเหนือจากข้าวตอกแล้วก็จะมีน้ำตาลทรายด้วย  ซึ่งข้าวตอกที่นำไปถวายพระนั้น จะเก็บไว้ที่วัด พระ-เณรจะยังฉันไม่ได้ ต้องมีการฉลองก่อนตามประเพณี  “หลองตอก” หรือเรียกว่า  พิธีฉลองตอก ในวันพระถัดไป คือวันแรมแปดค่ำ เดือนแปด  ส่วนวันออกพรรษาจะมีการทำต้มไปวัดสำหรับการตัดบาตรหน้าล้อ และแขวนที่เรือพระ ตามที่พูดกันติดปากว่า “เข้าพร้อมตอก ออกพร้อมต้ม“ การฉลองตอกสำหรับวัดวาต่าง ๆ ในจังหวัดนครศรีธรรมราช จะมีการทำ “น้ำทิเรียน” ไปวัดด้วย เพื่อรับประทานกับตอก (ใช้แทนข้าวเหนียว)   ซึ่งในช่วงนี้จะเป็นฤดูกาลที่ทุเรียนสุกและได้เก็บผลผลิต  ไม่ว่าจะเป็นทุเรียนพันธุ์พื้นบ้าน 

“ลูกเห็ดทอด” เคียงคู่วันออกพรรษาเสมอมา กว่าจะเป็นลูกเห็ดทอด ไม่ง่ายเลย จัดจ้านด้วยเครื่องแกงถิ่มเอง หรอยถึงใจ หอมสมุนไพร ครบเครื่อง พร้อมหัวมันเทศตรูนเนื้อละเอียด มาคลุกเคล้ากับเครื่องแกง ปั้นเป็นลูก ๆ แล้วนำไปทอด เตรียมตักบาตรหน้าล้อ และแจกจ่าย เป็นกุศลบุญ ให้กับ พี่ น้อง ผอง เพื่อน