ต้นกำเนิด นกกรงหัวจุก จากป่าสู่เมือง จากอดีตสู่ปัจจุบัน

นกกรงหัวจุก นกตัวเล็กๆ แต่ได้รับความนิยมในการเลี้ยง เป็นที่นิยมกันแทบจะทุกภาคของประเทศไทย การเลี้ยงนกกรงหัวจุกได้รับความนิยมแพร่หลายในปัจจุบัน มีสนามแข่งขันนกกรงหัวจุกแทบจะทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยเฉพาะภาคใต้ที่เปรียบเสมือนเป็นแหล่งแรกๆ ที่เลี้ยงและนิยมนำมาแข่งขันกัน ในอดีตตั้งแต่ปี พ.ศ. 2410 นกกรงหัวจุกถูกนำมาเลี้ยงโดยชาวจีนเป็นชนชาติแรก เนื่องจากมีสีสันสวยงาม เป็นนกที่เลี้ยงง่าย มีเสียงที่ไพเราะ ความนิยมในการเลี้ยงนกกรงหัวจุกแพร่หลาย ในแถบประเทศจีน อินเดีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์ ลาว กัมพูชา และภาคใต้ของประเทศไทย แต่ในปัจจุบันแพร่หลายมากขึ้น แทบทุกภาคของประเทศไทยมีการเลี้ยงนกกรงหัวจุกกันอย่างแพร่หลาย นกกรงหัวจุก หรือชื่อที่เป็นทางการคือ นกปรอดหัวโขน หรือ นกปรอดหัวจุก  ภาษาอังกฤษเรียกว่า Red-whiskered bulbul มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ คือ Pycnonotus jocosus เป็นนกที่อยู่ในวงศ์นกปรอด (Pycnonotidae) ซึ่งอยู่ด้วยกันทั้งหมด 109 ชนิด สำหรับในประเทศไทยพบได้ 36 ชนิด นกกรงหัวจุกจะมีลักษณะที่เห็นได้ชัดคือ ที่แก้มและคอจนถึงหน้าอกจะมีสีขาวและมีสีแดงเป็นเส้นอยู่ข้างหูลงมาถึงหน้าอกเหมือนเป็นเส้นแบ่งขนสีขาวกับสีดำที่มีอยู่ทั่วทั้งตัวขนส่วนหัวจะร่วมกัน เป็นเหมือนหน่อตั้งอยู่บนหัวสูงขึ้นไปเหมือนหัวโขน อันเป็นที่มาของชื่อ ใต้ท้องมีขนสีขาว และทั่วลำตัวจะเป็นสีดำ นกกรงหัวจุกจัดว่าเป็นนกขนาดเล็ก เมื่อโตเต็มที่จะมีขนาดประมาณ 20 เซ็นติเมตร […]

ต้นกำเนิด นกกรงหัวจุก จากป่าสู่เมือง จากอดีตสู่ปัจจุบัน Read More »

วิถีชีวิตและภูมิปัญญา กีฬาพื้นบ้าน

พรหมลิขิตพาย้อนเวลาตามหาศรีปราชญ์

จากกระแสเรื่องพรหมลิขิต บทประพันธ์ของรอมแพง ได้กล่าวถึงศรีปราชญ์ ซึ่งเป็นบุคคลในประวัติศาสตร์ จุดประเด็นให้ค้นหา ความเป็นมาของศรีปราชญ์ บุคคลที่ได้รับการกล่าวขวัญถึงความสามารถทางด้านโคลงกลอน ศรีปราชญ์เป็นบุตรชายของพระโหราธิบดี เป็นกวีเอกแห่งแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ผู้ฉายแววอัจฉริยะทางด้านโคลงกลอนตั้งแต่อายุยังน้อย ตามประวัติที่มีการบันทึกไว้ ศรีปราชญ์สามารถแต่งโคลงกลอนได้ตั้งแต่อายุ 9 ขวบ ความสามารถเป็นที่ประจักษ์จนสมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงเรียกตัวเข้าเฝ้า ตามเอกสารที่บันทึกสืบต่อกันมา (ประวัติและโคลงกำศรวลศรีปราชญ์) กล่าวถึงประวัติและความสามารถของศรีปราชญ์ทางด้านโคลงกลอน จนได้รับความโปรดปรานจากสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โปรดให้เข้ารับราชการและพระราชทานนาน “ศรีปราชญ์”  ซึ่งศรีปราชญ์มีความสามารถทางด้านโคลงกลอน เป็นที่โปรดปรานเป็นอย่างมาก ประกอบกับนิสัยที่ไม่เกรงกลัวใคร จึงทำให้มีทั้งคนรักและคนชัง พระโหราธิบดีทราบดีว่าด้วยลักษณะนิสัยของศรีปราชญ์ที่ไม่เกรงกลัวใคร ทำให้พระโหราธิบดีผู้เป็นพ่อ ไม่ประสงค์จะให้เข้ารับราชการในวัง เพราะกลัวจะไปล่วงเกินผู้ใดเข้า และจะนำอันตรายมาถึงตัว แต่ขัดพระประสงค์ไม่ได้ จึงได้ทูลขอยกเว้นโทษตายให้ศรีปราชญ์หากทำสิ่งใดผิด ขอให้ลงโทษแค่เนรเทศ ด้วยความโปรดปราน พระนารายณ์มหาราชจึงทรงรับปาก ถึงแม้ว่าในท้ายที่สุดพระโหราธิบก็ไม่สามารถยับยั้งเรื่องราวที่หวาดกลัวได้ เพราะเมื่อศรีปราชญ์เข้ารับราชการในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ก็ทำความผิดจนถูกเนรเทศไปยังเมืองนครศรีธรรมราช และต้องมาจบชีวิตที่นครศรีธรรมราช ด้วยความผิดที่ศรีปราชณ์ไม่ได้ก่อ ก่อนถูกประหารจึงแต่งบทกลอนเพื่อยืนยันถึงความบริสุทธิ์ของตัวเอง และกลายเป็นที่รู้จักกันดีมาจนถึงทุกวันนี้ คือ ธรณีนี่นี้                    เป็นพยาน เราก็ศิษย์มีอาจารย์                 หนึ่งบ้าง เราผิดท่านประหาร                 เราชอบ เราบ่ผิดท่านมล้าง                  ดาบนี้คืนสนอง เมื่อพระนารายณ์มหาราชทรงเรียกตัวศรีปราชญ์กลับมายังกรุงศรีอยุธยา แต่ทราบว่าศรีปราชญ์ถูกประหารแล้ว ทรงพิโรธมาก จึงสั่งประหารเจ้าพระยานครฯ

พรหมลิขิตพาย้อนเวลาตามหาศรีปราชญ์ Read More »

บุคคลสำคัญ

พระอนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าศรีธรรมโศกราช วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร จ.นครศรีธรรมราช

“นครศรีธรรมราช” มาจากพระนามของกษัตริย์ผู้ครองนครในอดีต ทรงมีพระนามว่า “พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช” (ราชวงศ์ศรีธรรมาโศกราช) มีความหมายว่า “นครอันงามสง่าแห่งพระราชาผู้ทรงธรรม” หรือ “เมืองแห่งพุทธธรรมของพระราชาผู้ยิ่งใหญ่” พระองค์ทรงสร้างพระบรมธาตุเจดีย์ขึ้นบนหาดทรายแก้ว ซึ่งนับเป็นปูชนียสถานอันสำคัญในสมัยต่อมาตราบจนปัจจุบัน

พระอนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าศรีธรรมโศกราช วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร จ.นครศรีธรรมราช Read More »

สิ่งก่อสร้างและสถานที่ บุคคลสำคัญ ประวัติท้องถิ่น ศาสนาและความเชื่อ, ,

ศาลาศรีพุทธิสาร วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารจ.นครศรีธรรมราช

ศาลาศรีพุทธิสารอยู่ติดกับถนนหลังวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร อยู่ในเขตสังฆาวาสคณะใต้ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2506 ผู้สร้างคือ พระพุทธิสารเถร (ผุด สุวฑฒโน) ผู้ช่วยเจ้าอาวาส ศาลาหลังนี้สร้างเพื่อใช้เป็นที่พักของพระอาคันตุกะ และพุทธศาสนิกชนที่มาสักการะพระบรมธาตุ สร้างเป็นอาคาร 2 ชั้น

ศาลาศรีพุทธิสาร วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารจ.นครศรีธรรมราช Read More »

สิ่งก่อสร้างและสถานที่ ประวัติท้องถิ่น โบราณสถานและโบราณวัตถุ,

ตามรอยประวัติ พ่อท่านแดง จันทสโร เกจิอาจารย์แห่งท่าศาลา

พ่อท่านแดง Views: 875

ตามรอยประวัติ พ่อท่านแดง จันทสโร เกจิอาจารย์แห่งท่าศาลา Read More »

บุคคลสำคัญ ประวัติท้องถิ่น ศาสนาและความเชื่อ, , ,

ต้นแซะ พันธุ์ไม้มงคลพระราชทานประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช

ต้นแซะ เป็นพันธุ์ไม้มงคลพระราชทานที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้ทรงโปรดพระราชทานกล้าไม้มงคลให้ผู้ว่าราชการจังหวัด นำไปปลูกเพื่อเป็นศิริมงคลในโครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติ ฯ เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2537 ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติ ในวโรกาสที่เสด็จ พระราชดำเนินเป็นองค์ประธานเปิดวันรณรงค์โครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงครองราชย์ ปีที่ 50

ต้นแซะ พันธุ์ไม้มงคลพระราชทานประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช Read More »

พืชและพันธุ์ไม้ประจำถิ่น, , , , ,

ชุมชนท่าวัง : ย่านการค้าสำคัญกลางเมืองนครศรีธรรมราช

ประวัติศาสตร์ชุมชน        ชุมชนท่าวังเริ่มตั้งชุมชนบริเวณริมคลองท่าวัง หรือคลองท่าซักเป็นเส้นทางคมนาคมหลักทางน้ำที่เชื่อมต่อระหว่างชุมชนไปสู่ทะเลอ่าวไทยที่ปากแม่น้ำปากพญา ซึ่งเป็นอ่าวสําหรับพักเรือสําเภา ทําให้ชุมชนท่าวังเป็นย่านการค้าที่สําคัญ ซึ่งตั้งอยู่ด้านทิศเหนือของเมืองเก่านครศรีธรรมราชในอดีตเคยเป็นวังของ “เจ้าหญิงปรางหรือหม่อมปราง” เนื่องจากบริเวณหน้าวังของหม่อมปรางเป็นท่าเรือ มีเรือสําเภาในและต่างประเทศมาจอดเรียงรายนับแต่ท่าหน้าวังของอุปราชพัด (ยศขณะนั้น) ปัจจุบันคือวัดท่าโพธิ์มาจนถึงท่าหน้าวังของหม่อมปรางซึ่งปัจจุบันคือช่วงสะพานราเมศวร์จึงได้ชื่อบริเวณนี้ว่า “ท่าวัง” (Upparamai, 1983)  ขอบคุณภาพจาก เมืองคอน www.gotonakhon.com ขอบคุณภาพจาก เมืองคอน www.gotonakhon.com         ในสมัยรัชกาลที่ 5 มีการเปลี่ยนแปลงระบบการปกครองหัวเมืองเป็นแบบเทศาภิบาล เมืองนครถูกลดบทบาทความสําคัญด้านการเมืองการปกครอง แต่มีการพัฒนาด้านอื่นเกิดขึ้น เช่น การพัฒนาด้านเศรษฐกิจการค้า ด้านการศึกษา การทําเหมืองแร่ และด้านการคมนาคม เป็นต้น กําแพงเมืองบางส่วนถูกรื้อออกเนื่องจากมีการพัฒนาของเมืองตามนโยบายของเมืองหลวง มีการสร้างสะพานเพื่อเชื่อมต่อเพื่อความสะดวกในการเดินทางมากขึ้น ทําให้มีการขยายตัวการตั้งถิ่นฐานตามแนวสันทรายเดิม โดยเฉพาะชุมชนท่าวัง กลายเป็นย่านการค้าที่สําคัญ (Nonnat, 2019)         จากการพัฒนาเมืองในยุคนี้ส่งผลให้มีกลุ่มชาวจีนจํานวนมากอพยพมาทําการค้าขายในบริเวณนี้ นครศรีธรรมราชเข้าสู่เศรษฐกิจในยุคใหม่และชุมชนท่าวังเป็นศูนย์กลางด้านการค้าของภูมิภาค เป็นชุมชนชาวจีนขนาดใหญ่ พ่อค้าชาวจีนบางคนทําการค้าจนกิจการรุ่งเรื่องถึงส่งออกสินค้าไปเมืองปีนัง สิงคโปร์ และกลายเป็นบุคคลสําคัญของเมือง

ชุมชนท่าวัง : ย่านการค้าสำคัญกลางเมืองนครศรีธรรมราช Read More »

สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น กีฬาพื้นบ้าน, ,

วัวชน : สังเวียนต่อสู้แห่งท้องทุ่งภาคใต้

วัวชน เป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของจังหวัดนครศรีธรรมราช มักจะชนกันในช่วงเทศกาลงานเดือนสิบ แต่ละครั้งจะมีเดิมพันกันสูงมาก ตั้งแต่หลักหมื่นจนถึงหลักหลายล้านบาทขึ้นอยู่ความเก๋าเกมของวัวชนแต่ละค่่าย

วัวชน : สังเวียนต่อสู้แห่งท้องทุ่งภาคใต้ Read More »

เครื่องรางของขลัง วิถีชีวิตและภูมิปัญญา สัตว์ประจำถิน กีฬาพื้นบ้าน, ,

เพลงบอกเมืองนครศรีธรรมราช : การแสดงพื้นบ้านภาคใต้ที่สืบเนื่องมาแต่โบราณ

เพลงบอกเมืองนครศรีธรรมราช : การแสดงพื้นบ้านภาคใต้ที่สืบเนื่องมาแต่โบราณ ความเป็นมา เพลงบอก เป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านภาคใต้ประเภทหนึ่ง บริเวณจังหวัดภาคใต้ตอนบนและตอนกลาง ได้แก่ จังหวัด จังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ตรัง และสงขลา ซึ่งนิยมเล่นกันแพร่หลายที่สุดในวันสงกรานต์ เพื่อเป็นการป่าวประกาศให้ชาวบ้านได้รู้โดยทั่วกันว่าวันนี้เป็นวันขึ้นปีใหม่แล้ว หรือใช้เป็นการบอกเรื่องราวข่าวสารต่าง ๆ เช่น บอกงานบุญกุศล เพราะในสมัยโบราณคนที่รู้หนังสืออ่านออกเขียนได้มีน้อย กิจการการพิมพ์ก็ไม่แพร่หลายโดยเฉพาะรายละเอียดการเปลี่ยนปี หรือการประกาศสงกรานต์ประจำปีไม่ได้มีการพิมพ์ปฏิทินอย่างเช่นปัจจุบัน เพลงบอกมีลักษณะของการแสดงเป็นการร้องปากเปล่า ถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกโดยใช้ถ้อยคำที่ง่าย ๆ แต่ใช้โวหารหรือการเปรียบเทียบที่คมคาย สมัยก่อนเพลงบอกเปรียบเสมือนกระบอกเสียงในการถ่ายทอดข้อมูลข่าวสารบ้านเมืองจากผู้แสดงไปสู่ชาวบ้าน สำนักงานราชบัณฑิตยสภา (2558) ได้กล่าวว่าเพลงบอกนั้นประกอบด้วยคำ 2 คำ คือคำว่า “เพลง”  กับคำว่า “บอก”  เพลงหมายถึงสำเนียงขับร้อง, ทำนองดนตรี หรือชื่อการร้องแก้กัน ส่วนบอกหมายถึงพูดให้รู้หรือเล่าให้ฟัง เพราะฉะนั้นเพลงบอกเพลงเล่าเรื่องหรือเล่าเป็นเพลง,พูดเป็นเพลง เพลงบอกเป็นเพลงพื้นบ้านที่ได้รับความนิยมสูงสุดและมีการแพร่กระจายทั่วทั้ง 14 จังหวัดภาคใต้ ตลอดไปจนถึงคนไทยในประเทศมาเลเซีย จังหวัดนครศรีธรรมราชได้ชื่อว่าเป็นจังหวัดที่มีนักเล่นเพลงบอกมากที่สุด ทั้งในอดีตและปัจจุบัน จนได้รับสมญานามว่าเมืองเพลงบอก นอกจากมีนักเล่นเพลงบอกเป็นจำนวนมากแล้ว นักเล่นเพลงบอกที่มีชื่อเสียงโด่งดังเป็นที่รู้จัก และได้รับความนิยมชมชอบว่ามีฝีปากคมคายเป็นที่ดีเยี่ยมส่วนใหญ่มีภูมิลำเนาอยู่ที่จังหวัดนครศรีธรรมราช  เพลงบอกเป็นการละเล่นประเภทการขับร้องที่ต้องใช้สำเนียงภาษาถิ่นใต้ในการร้องบท ตามคำบอกเล่าของคนเฒ่าคนแก่ได้เล่าว่าเพลงบอกนั้นมีมานานแล้ว โดยนักวิชาการและผู้สนใจศึกษาค้นคว้าสืบหาประวัติความเป็นมาของเพลงบอกต่างมีข้อสันนิษฐานตรงกันว่า มีการเล่นเพลงบอกอย่างแพร่หลายในนครศรีธรรมราชมานานแล้ว ประมาณ

เพลงบอกเมืองนครศรีธรรมราช : การแสดงพื้นบ้านภาคใต้ที่สืบเนื่องมาแต่โบราณ Read More »

ภาษาถิ่นใต้ การละเล่นและการแสดง บุคคลสำคัญ, ,

วัดราษฎร์บำรุง (วัดใต้-คุดด้วน) พ่อท่านคล้ายวาจาสิทธิ์

วัดราษฎร์บำรุง(วัดใต้) อดีต คือ วัดคุดด้วน ปรากฎหลักฐานเป็นเจดีย์คู่สันนิษฐานกันว่า สร้างขึ้นในสมัยอยุธยา โดยท่านสมภารอินทร์ สมภารจันทร์ สาเหตุที่ได้ชื่อว่าวัดคุดด้วน เพราะสมัยก่อน มีต้นมังคุดขนาด 3 คนโอบต้นหนึ่งไม่มียอด ซึ่งต้นไม้ไม่มียอด ภาษาใต้ท้องถิ่น จะเรียกโด้ด้วน ต้นมังคุดโด้ด้วน เป็นเอกลักษณ์ของวัดเลยตั้งชื่อว่า วัดคุดด้วน

วัดราษฎร์บำรุง (วัดใต้-คุดด้วน) พ่อท่านคล้ายวาจาสิทธิ์ Read More »

ศาสนสถาน บุคคลสำคัญ ประวัติท้องถิ่น, , , , ,
Scroll to Top