ศาสตราจารย์ ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน ได้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์เป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐลำดับที่สอง ในวันที่ ๒๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๓๕ การก่อเกิดซึ่งมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์นั้น เป็นการตอบสนองต่อนโยบายรัฐบาลที่ต้องการกระจายและขยายโอกาสทางด้านการอุดมศึกษาไปสู่ภูมิภาคและชนบท ซึ่งนโยบายการจัดตั้งมหาวิทยาลัย นอกจากจะเป็นการขยายโอกาสแล้วถือได้ว่าเป็นการสร้างประวัติศาสตร์ด้านการอุดมศึกษา คือ เป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐบาล มีสถานภาพพิเศษที่ไม่เป็นส่วนราชการและไม่เป็นรัฐวิสาหกิจ มีลักษณะเป็นมหาวิทยาลัยสมบูรณ์แบบ (Comprehensive University) ที่มีการพัฒนาสภาพแวดล้อมให้มีลักษณะเป็นเมืองมหาวิทยาลัยในรูปแบบ Residential University และเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อชุมชน โดยมีภารกิจ ๔ ด้าน คือ การสอน การวิจัย การบริการทางวิชาการ และเพื่อสังคมและการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม จึงถือได้ว่ามหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ คือ มหาวิยาลัยที่พัฒนามาสู่มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐบาลเป็นแห่งที่สองของประเทศไทย ต่อจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และหลังจากนั้นได้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง เป็นมหาวิทยาลัยแห่งที่สามต่อจากมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์