วิหารเขียน : จากสถานที่ฝีกเขียนหนังสือและจดจาร คัดลอก เขียนพระไตรปิฎก สู่พิพิธภัณฑ์ของวัด

wp-content/uploads/sites/11/2023/04/340523372_760744085445936_5372692529121785388_n.jpg

สถานที่ตั้ง

วิหารเขียนตั้งอยู่ทางด้านทิศเหนือของพระบรมธาตุเจดีย์ ติดกับวิหารพระทรงม้าทางด้านทิศเหนือ ณ วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร อ.เมือง จ.นครศรีธรรมราช

ประวัติความเป็นมา

วิหารเขียน เป็นวิหารขนาดเล็ก กว้าง 12 เมตร ยาว 25 เมตร อยู่ทางทิศเหนือของพระบรมธาตุเจดีย์ เป็นวิหารขนาด 5 ห้องเสา หลังคาทรงจั่ว ไม่มีมุขลด ประดับเครื่องลำยองไม้แกะสลักและประดับกระจกสี เมื่อแรกสร้างวิหารนี้ใช้เป็นศาลาโถงพักรอก่อนขึ้นสู่ลานประทักษิณ ต่อมาได้ปรับเปลี่ยนทางเข้าจากทางทิศเหนือมาเป็นทางทิศตะวันออก จึงได้ต่อเติมหลังคาทางทิศใต้ของวิหาร เพื่อคลุมบันไดทางขึ้นองค์พระมหาธาตุเจดีย์เมื่อ พ.ศ. 2090 ให้เป็นที่ฝึกเขียนหนังสือขอมไทยและขอมบาลีแก่พระภิกษุสามเณรอยู่ในวัดรายรอบ รวมทั้งใช้เป็นสถานที่จดจาร คัดลอก เขียนพระไตรปิฎกและเก็บรักษาพระไตรปิฎกอยู่ระยะหนึ่ง ก่อนจะปรับมาใช้เป็นพิพิธภัณฑ์ของวัด จึงเรียกว่า “วิหารเขียน” (สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครศรีธรรมราช, 2567)

ประวัติการสร้าง

เหตุที่เรียกว่า วิหารเขียนเพราะเดิมที่เสาและผนังมีภาพลายเส้นอยู่เต็ม ชาวนครจึงเรียกว่าวิหารเขียน ซึ่งก็คือ วิหารที่มีภาพเขียนภาพวาดปรากฏอยู่เป็นลักษณะพิเศษไปจากวิหารอื่นๆ นั่นเอง ผู้สร้างคือ หลวงศรีวรวงศ์ ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ออกไปเป็นเจ้าเมืองนครศรีธรรมราช สร้างเมื่อ พ.ศ. 1919 ภายในวิหารมีพระประธานเป็นปูนปั้นปางมารวิชัยแบบอู่ทอง ในตู้หน้าพระประธานมีพระพุทธรูปทรงเครื่องปางห้ามญาติ 2 องค์ ทำด้วยทองลูกบวบ เป็นพระพุทธรูปของสกุล ณ นคร สร้างเมื่อครั้งเจ้าพระยานคร (พัฒน์) ไปตีเมืองไทรบุรีได้รับชัยชนะจึงมาสร้างพระพุทธรูป 2 องค์ ไว้เป็นอนุสรณ์ (กรมศิลปากร, 2519, น. 8)

โบราณวัตถุที่สำคัญ

ศิลปวัตถุที่โดดเด่นอีกกลุ่มหนึ่งซึ่งหาดูได้ยาก ได้แก่ พระพิมพ์ งาช้าง กริช เสาธง เสาหงส์ สถูปจำลอง ศาลาจำลอง เรือสำเภาจำลอง รวงข้าวแรกนา นังคัล (คันไถ) เชี่ยนหมากและตะบันหมาก ส่วนพระพุทธรูปขนาดใหญ่ซึ่งทำด้วยทองคำและเงินมีอยู่หลายองค์ เช่น พระพุทธรูปยืนทรงเครื่องที่สร้างถวายโดยเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (พัด) พระพุทธรูปยืนทรงเครื่องที่สร้างถวายโดยเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย) พระลากทำด้วยทองคำที่สร้างถวายโดยหลวงพรหมเสนา ศิลปวัตถุและพระพุทธรูปเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นฝีมือช่างท้องถิ่นในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งเจ้าของเดิมได้ถวายเป็นพุทธบูชาอันเนื่องมาจากความศรัทธาในบวรพระพุทธศาสนายิ่งกว่านั้นยังมีศิลปวัตถุหลายชิ้นซึ่งชาวพุทธในประเทศมาเลเซียนำมาถวาย (สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครศรีธรรมราช, 2567)

ทางวัดใช้วิหารเขียนเป็นพิพิธภัณฑสถานเก็บรักษาสิ่งของขนาดเล็กที่ทำด้วย ทอง เงิน นาก สร้อย แหวน ตุ้มหู กำไล เข็มขัด พระพุทธรูป ต้นไม้เงิน ต้นไม้ทอง เครื่องลายคราม ฯลฯ ซึ่งเมื่อ พ.ศ. 2480 กรมศิลปากร ได้ประกาศรับพิพิธภัณฑสถานของวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารนี้เป็นสาขาพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช ใช้ชื่อว่า “ศรีธรรมราชพิพิธภัณฑสถาน” ปัจจุบันได้ขยายพิพิธภัณฑสถานของวัดออกไปในวิหารโพธิ์ลังกา และอาคารสร้างใหม่ที่ติดกับวิหารคด (พระครูสิริธรรมาภิรัต, 2554, น. 86)

บุคคลสำคัญที่คิดสร้างพิพิธภัณฑ์ประจำวัดนี้ขึ้น คือ พระรัตนธัชมุนีศรีธรรมราช (ม่วง รตนธชเถร เปรียญ) เจ้าคณะมณฑลในอดีต ครั้งท่านสิ้นบุญก็มีผู้ดำเนินการต่อมาก็คือ พระรัตนธัชมุนีศรีธรรมราช (แบน คณฐาภรโณ) เจ้าอาวาสวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร วิธีการดำเนินการก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ก็คือ การประกาศเชิญชวนชาวเมืองให้นำของเก่ามาถวายพระบรมธาตุเจดีย์ แล้ววัดก็ตั้งกรรมการลงบัญชีรับไว้เป็นหลักฐานจากนั้นก็นำมาแสดงในพิพิธภัณฑ์ของวัด (พระครูสิริธรรมาภิรัต, 2554, น. 87)

พระวิหารเขียน จึงเป็นวิหารสำคัญอีกที่หนึ่งของวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร ที่เป็นแหล่งเก็บรวบรวมสิ่งมีค่าของโบราณมากมายของจังหวัดนครศรีธรรมราชไว้ เพื่อให้พวกเราคนรุ่นหลังได้ศึกษาชื่นชมคู่ควรกับความเป็นเมืองเก่าแก่นครศรีธรรมราชและแสดงถึงเอกลักษณ์ของความเป็นชาติไทยมาอย่างยาวนาน

บรรณานุกรม

กรมศิลปากร. (2519). ประวัติวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร [หนังสืออิเล็กทรอนิกส์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 18 เมษายน 2567. จาก https://www.finearts.go.th/storage/contents/2020/12/file/UbVc1X1ayWCUw6cG50v8oRciqKHzl1Dh9KOZYw6k.pdf

พระครูสิริธรรมาภิรัต. (2554). พระวิหารเขียน. ประวัติวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร. กรุงเทพฯ : เม็ดทราย.

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด. (2567). วิหารเขียน วัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร. สืบค้นเมื่อวันที่ 18 เมษายน 2567. จาก https://www2.m-culture.go.th/nakhonsrithammarat/ewt_dl_link.php?nid=1866

Post Views: 2,398

This entry is part 12 of 23 in the series วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร