ว่าด้วยเรื่องโบราณสถานและโบราณวัตถุทางศาสนา, สาถานที่สำคัญและสถานที่ท่องเที่ยว ของจังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นศูนย์กลางของศาสนาในภูมิภาคนี้ของภาคใต้ตอนบน แม้จะล่วงเลยนานับร้อยปี แต่ก็ยังทิ้งร้องรอยความเป็นโบราณสถาน และโบราณวัตถุเอาไว้เป็นอย่างมาก 

ภายในวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร โดยเฉพาะในบริเวณวิหารคดหรือวิหารพระด้าน นอกจากจะมีพระบรมธาตุเจดีย์องค์ใหญ่ ซึ่งเป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตั้งตระหง่านอยู่โดดเด่นแล้วยังมีเจดีย์รายหรือเจดีย์บริวาร หรือเจดีย์องค์เล็กอยู่รอบองค์พระบรมธาตุเจดีย์จำนวน ๑๕๘ องค์ และหนึ่งในจำนวนนี้มีเจดีย์อยู่องค์หนึ่งซึ่งเรียกกันว่า “เจดีย์พระปัญญา” หรือ “พระปัญญา” รวมอยู่ด้วย “เจดีย์พระปัญญา” เป็นเจดีย์ขนาดย่อม เป็นทรงเรือนยอด ลักษณะคล้ายเจดีย์ศิลปะศรีวิชัย ตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือของพระบรมธาตุเจดีย์ ฐานด้านทิศตะวันออกเจาะเป็นช่องประตูเล็ก ขนาดพอให้คนเดินเรียงหนึ่งเข้าออกได้ ภายในองค์เจดีย์พระปัญญาทำเป็นคูหาสำหรับประดิษฐานพระพุทธรูปปูนปั้นองค์หนึ่งปางมารวิชัย ขัดสมาธิราบ ขนาดหน้าตัก ๕๙ นิ้ว ลงรักปิดทองทั้งองค์ คนทั่วไปมักเรียกกันว่า “พระปัญญา” หรือ “พระออกเสื้อ” ชาวนครแต่โบราณมีความเชื่อต่อ ๆ กันมาว่า พระปัญญาองค์นี้มีความศักดิ์สิทธิ์ในด้านเสริมปัญญา ผู้ใดใคร่จะมีปัญญาให้มากราบบนบานขอพร โดยเอามือไปแตะที่พระอุระแล้วกลับมาแตะที่อกตนเองเป็นทำนองว่าได้ปัญญาจากพระแล้ว ปัจจุบันผู้ที่มาบนบานส่วนใหญ่มักเป็นนักเรียนนักศึกษา เพราะเชื่อกันว่าบนบานทำให้มีความจำในการเรียนหนังสือมากขึ้น หรือฉลาดทันคนขึ้น

ส่วนผู้หญิงที่ตั้งครรภ์มักบนบานกราบไหว้ขอให้บุตรที่จะคลอดมีสุขภาพสมบูรณ์มีสติปัญญาเฉลียวฉลาด สุขุมรอบคอบ อีกเรื่องหนึ่งที่มีผู้กล่าวถึงอยู่เสมอก็คือ “ปริศนาลายแทงพระปัญญา” มีข้อความว่า “ถอยหลังเข้าไป เหล็กในแทงตา หันหน้าออกมา กาขี้รดหัว” แปลว่าเวลาเข้าไปให้หันหน้าเข้า เวลาออกให้เดินถอยออกมา ผิดจากคำบอกนี้แล้วจะได้รับอันตราย เรื่องนี้พระครูสิริธรรมาภิรัต แห่งวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร และผู้ช่วยอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราชได้เล่าว่า เมื่อ ๘๐ ปีที่ผ่านมา มีนักเลงมือดีคิดแก้ปริศนาได้ โดยกลับปริศนาเสียใหม่ว่า “ถอยหลังเข้าไป เหล็กไม่แทงตา หันหน้าออกมา น้ำตาพระร่วง” หรือ “สากทองคำ ตำแล้วพาไป” ปริศนาลายแทงเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า ชาวบ้านมีความเชื่อว่าภายในซุ้มพระปัญญา บนเพดานมีไหเป็นที่เก็บทรัพย์สมบัติที่คนโบราณซ่อนไว้เหนือซุ้มประตู ถ้าถอยหลังเข้าไปแล้วเดินหันหน้าออก แหงนดูเพดานก็จะเห็นไหซ่อนทรัพย์อยู่ ซึ่งยังมีร่องรอยปรากฏอยู่จนปัจจุบันนี้ แต่อันที่จริงแล้วอาจเป็นปริศนาที่ชี้ให้เห็นว่า “ผู้ใดที่ไม่เชื่อตามผู้อื่น แต่มีวิธีค้นหาความจริงด้วยตนเอง ผู้นั้นก็จะได้ชื่อว่าเป็นผู้ที่มีปัญญาอย่างแท้จริง” นั่นเอง

ข้อมูลอ้างอิง

วัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร (Wat Phramahathat Woramahawihan). (2018).  
          https://clib.psu.ac.th/southerninfo/content/1/e8f57532

วิเชียร ณ นคร, สมพุทธ ธุระเจน, ชวน เพชรแก้ว, ฉัตรชัย ศุกระกาญจน์ และ ปรีชา นุ่นสุข. (2521).
          นครศรีธรรมราช. โรงพิมพ์อักษรสัมพันธ์

ภาพประกอบ : นุรุณ จำปากลาย, สมภพ เอียดสี