ศาลหลักเมืองนครศรีธรรมราช อันเป็นที่ประดิษฐานหลักเมืองของจังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นอาคารถาวร สวยงาม รูปแบบปูชนียสถาน ส่วนล่างเป็นคอนกรีต ย่อเหลี่ยมแบบเจดีย์หรือหอพระ หลังคาเป็นมุข (จตุรมุข) ประดับตกแต่งด้วยลายปูนปั้นฝีมือช่างนครศรีธรรมราชยุคใหม่ ซึ่งเป็นฝีมือของนักศึกษาวิทยาลัยศิลปหัตถกรรม แหล่งช่างศิลปะของเมืองนครที่สืบทอดมาจากอดีต หลักเมืองนครศรีธรรมราช สร้างขึ้นและประดิษฐานในศาลอันโดดเด่นเป็นสง่า ณ บริเวณสนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราช มีรูปลักษณ์และองค์ประกอบที่ช่างผู้แกะสลักบรรจงขึ้น ตั้งแต่ฐานถึงยอดมีลวดลายเก้าแบบ ทุกแบบแกะสลักขึ้นด้วยคติธรรมความเชื่อ ในเรื่องกฎวัฏจักรและโลกธรรมเป็นหลัก เช่น

        1. ฐานวงกลมเก้าชั้น ประดิษฐ์จากความเชื่อที่ว่า มนุษย์ทุกรูปทุกนามมีต้นกำเนิดมาจากดิน เมื่อถึงกาลดับขันธ์ ก็จะสลายร่างกลายเป็นดิน ทุกอย่างเป็นอนิจจัง จึงควรเตือนสติให้ระลึกว่า มงคลคาถาเก้าประการเท่านั้นที่จะช่วยให้มนุษย์ ซึ่งเวียนว่ายตายเกิดในโลกนี้มีดวงตามองเห็นธรรม ทั้งเป็นความหมายบอกเป็นนัยให้รู้ว่า หลักเมืองที่ปรากฏขึ้นใหม่นี้ สถิตในแผ่นดินรัชกาลที่ 9 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

        2. ลวดลายมงคลเล็ก ประดิษฐ์จากความเชื่อที่ว่า ทุกคนที่เกิดมาลืมตาดูโลก ไม่ว่าจะยากดีมีจนอย่างไร ย่อมเป็นทารกที่สะอาดบริสุทธิ์ เสมือนดังผ้าขาวไม่มีรอยเปื้อน น่ารักใคร่ทะนุถนอม ไม่เป็นพิษภัยต่อผู้ใด ถือเป็นสิ่งมงคลขนาดย่อม แต่เมื่อกาลเวลาผ่านไป สังคมและสิ่งแวดล้อมมีส่วนทำให้ความบริสุทธิ์และสะอาดแปรเปลี่ยนไป

        3. ลวดลายเล็บช้างและน่องสิงห์ ประดิษฐ์จากความเชื่อที่ว่า บนเส้นทางแห่งความดีและความชั่วนั้น เมื่อยังอยู่ในวัยเยาว์ บิดามารดาและครูบาอาจารย์จะต้องคอยควบคุมดูแล สั่งสอนปลูกฝังขัดเกลา มิให้หันเหไปในทางชั่ว หรือประพฤติผิดทำนองคลองธรรม ควรตั้งอยู่บนเหตุผลและทราบถึงความถูกความผิด

        4. ลวดลายขดมงคล ประดิษฐ์จากความเชื่อที่ว่า มนุษย์เป็นสัตว์โลกที่มีเหตุผลและความคิด รู้จักจำแนกเลือกเฟ้นความดีความชั่ว รู้จักสร้างสมขนบธรรมเนียมประเพณีและอารยธรรม จนพัฒนาก้าวหน้าไม่หยุดยั้ง สิ่งที่ดีงามย่อมเป็นมรดกตกทอดไปสู่ลูกหลาน แม้ว่ากิเลส ตัณหา ราคะ และอารมณ์เบื้องต่ำจะคอยก่อกวนชักจูง แต่หากรู้จักเลือกทางที่ดีแล้ว ก็จะทราบถึงเหตุถึงผล แสวงหาทางดับทุกข์จนดำเนินชีวิตอย่างมีความสุขไปตามธรรมชาติได้ เป็นสัจธรรมที่มั่นคงยั่งยืน สมดังสัจธรรมที่ว่าทำดีได้ดี และธรรมย่อมชนะอธรรมเสมอ อันเป็นที่ศาลหลัก

        5. ลวดลายมงคลรอบเสา ประดิษฐ์จากความเชื่อที่ว่า พระรัตนตรัยอันเป็นที่พึ่งของสัตว์โลกทั้งหลาย จะช่วยชี้ช่องทางให้มนุษย์มีดวงตาเห็นธรรม เข้าถึงพระพุทธศาสนา ช่วยให้คนพ้นจากความเป็นสัตว์ ผู้ใดศรัทธาเลื่อมใสประพฤติปฏิบัติครบถ้วนแล้ว ผู้นั้นล่วงพ้นวัฏสงสารไม่ต้องกลับมาเวียนว่ายตายเกิด หากดำรงชีวิตอยู่ก็ทราบถึงต้นเหตุแห่งทุกข์ รู้วิถีทางดับทุกข์ มีแต่ความร่วมเย็นเป็นสุขไปตามฐานะ จิตใจสงบเยือกเย็นด้วยแสงแห่งพระรัตนตรัย