ประวัติวัดชุมโขลง (ชุมโลง)
วัดชุมโลง (ชุมโขลง) ตั้งอยู่บ้านชุมโลง หมู่ที่ 1 ต.สระเเก้ว อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย วัดก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2476 เดิมชื่อวัดตลิ่งสูง เพราะมีตลิ่งติดกับคลองกลายบริเวณทิศเหนือ ปรากฏชัดในการสลักชื่อพระลากสร้างถวายวัดเมื่อปี พ.ศ. 2511 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปี พ.ศ. 2517
วิสุงคามสีมา แปลว่า เขตแดนส่วนหนึ่งจากแดนบ้าน คือที่ดินที่แยกต่างหากจากที่ดินของบ้านเมือง เป็นเขตที่พระเจ้าแผ่นดินของไทยพระราชทานแก่พระสงฆ์เป็นการเฉพาะเพื่อใช้สร้างอุโบสถโดยประกาศเป็นพระบรมราชโองการ วัดที่ได้รับพระราชทาน วิสุงคามสีมาถือว่าเป็นวัดที่ถูกต้องและมีฐานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย
ก่อนจะเป็นวัดชุมโลง ได้มีการระบุไว้ว่า แต่เดิมสถานที่นี้ตั้งอยู่ติดคลองกลาย หรือที่รู้จักกันในปัจจุบัน คือปากน้ำคลองกลาย มีเทพปกปักรักษาลำน้ำคลองกลายมายาวนาน คือบุตรชายคนสุดท้องของพระยารามเดโช เจ้าเมืองนครศรีธรรมราช ชาวบ้างบางท่านเรียกทวดกลาย บางท่านเรียก พ่อท่านกลาย ตามยุคสมัยที่ชาวบ้านเรียกขาน เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองนครฯ มีตำนานมาตั้งแต่สมัยอดีต ซึ่งเป็นที่เคารพ ศรัทธาของชาวบ้านตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
โดยสถานที่ตั้งวัดชุมโลงในปัจจุบะัน สมัยก่อนเป็นพื้นที่ติดคลองกลาย มีเรือขนส่งสินค้าต่าง ๆ วิ่งผ่านมากมายและเป็นประจำ อีกทั้งชุมชนแห่งนี้มีพื้นที่โดยส่วนใหญ่เป็นแอ่งน้ำที่สัตว์ป่า โดยเฉพาะช้างป่าลงมาเล่นน้ำเพื่อคลายร้อนตามลักษณะนิสัยของช้าง และเป็นแอ่งน้ำหลักในพื้นที่ที่สัตว์ป่าลงมดื่มกิน และยังใช้พื้นที่แอ่งน้ำร่วมกับชาวบ้านในพื้นที่ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ แต่วันหนึ่งมีช้างป่าลงมา และเมื่อเห็นชาวบ้านก็มีอาการเหมือนจะทำร้ายคน ทำให้ชาวบ้านหวาดกลัว แต่ช้างไม่ทันจะทำร้ายก็มีผู้เฒ่าในพื้นที่ซึ่งเคยเป็นคนเลี้ยงช้างมาก่อนและอยู่ตรงนั้นพอดีซึ่งเป็นคนที่มีวิชาอาคม ซึ่งภายหลังทราบว่า เป็นครูหมอเฒ่า ที่มีวิชาอาคารด้านคุรุด้านคชศาสตร์ ได้หยิบตะขอข้าง หรือ คลกุศ มาจากย่ามที่พกมา และยกชี้ไปที่ช้างทำลังตกมัน ช้างก็หยุดทันที และเดินเข้าป่าไป ที่มา ก่อนจะเป็นวัดชุมโลง https://online.anyflip.com/gkvzk/njjv/mobile/index.html
ภายในวัดเดิม เป็นชุมชนครูหมอช้าง คอกช้างเก่าตั้งแต่สมัยอยุธยา เป็นสถานที่ฝึกช้าง คัดช้าง (ช้างศึก ช้างงาน) เพื่อใช้ในการทำสงครามและช้างใช้งาน ภายในบริเวณนี้ ดั้งเดิมจะมีศาลครูหมอช้าง และเสาตะลุงที่เป็นที่สักการะของคนในพื้นที่และคนเลี้ยงช้าง ชาวบ้านจึงร่วมกันจัดตั้งวัดขึ้น ชื่อวัดตลิ่งสูง เพราะอยู่ติดเเม่น้ำคลองกลาย มีตลิ่งที่สูงเป็นที่เทียบจอดเรือสำเภาในสมัยโบราณ ตามคำบอกเล่าต่อ ๆ กันมา ต่อมาเปลี่ยนเป็นวัดชุมโรงเเละชุมโขลง เพราะทางเข้าวัดด้านหน้าเป็นโรงช้างเก่าเเละศาลครูหมอช้าง มีเสาตะลุงสำหรับไว้ฝึกช้าง คำว่า “ชุมโขลง” เป็นภาษาใต้ท้องถิ่น..คำว่า “ชุม” หมายถึงการประชุมรวมตัวกัน “โขลง” หมายถึงจำนวนช้างที่มีหลายเชือก พื้นที่นี้อุดมสมบูรณ์เลยมีช้างป่าลงมาจากเทือกเขาเพื่อหาอาหารในบริเวณหมู่บ้าน โดยมีหลุมช้างหรือแอ่งอาบน้ำของช้างป่า จึงเป็นที่มาของบ้าน “ชุมโขลง”หรือ “ชุมโลง” ในปัจจุบัน
ครูหมอช้างกับวัดชุมโลง
จากเดิมชาวบ้านหรือผู้ศรัทธา จะกราบไหว้ศาล เสาตะลุงครูหมอช้าง และมีการสื่อสาร ด้วยการทรงบ้าง เป็นบางครั้ง วันหนึ่งขณะเชิญครูหมอช้างประทับทรง ท่านได้กล่าวว่า ท่านอยู่ตรงนี้มานาน ใหว้แต่ศาล ให้ทำการปั้น หรือหล่อ องค์ท่านขึ้นมา ท่านจะช่วยสร้างวัด รูปกายข้า ถือขอช้าง ถือเชือกบ่วง นุ่งกางเกง ผูกผ้าแดง บริเวณรอบเอว ข้ารับราชการ คัดช้าง(ช้างศึก ช้างงาน) สะกดช้างป่า ดูแล ควานช้าง ตะพุ่นหญ้าช้างบริเวณนี้ เจ้าอาวาสและชาวบ้านจึงทำการหล่อองค์ท่านขึ้นมา ประมาณปี 2563
ความเชื่อ
ด้านการบูชาครูหมอช้าง เชื่อว่า ช้างใหญ่ยังควบคุมได้ คนทั่วไปได้ไปกราบสักการะเสริมอำนาจ วาสนา ช้างเป็นสัตว์ที่เป็นที่รักใคร่แก่ผู้พบเจอ จึงมีความเชื่อว่า ด้านเสน่ห์ เมตตา ผู้คนเอ็นดูรักใคร่ ติดต่อการงาน ค้าขาย ทำธุจกิจ ราบรื่น เกี่ยวเงิน เกี่ยวทรัพย์ เข้าสู่บ้านเรือน
ทำเนียบเจ้าอาวาสวัดชุมโลง
ปัจจุบัน พระปลัดกิตติธัช สีลานุโลโม (ท่านบิว) เจ้าอาวาสวัดชุมโขลง ซึ่งท่านได้สืบทอดเชื้อสายจากบรรพบุรุษ (คุณทวด) เป็นผู้ที่เคยเลี้ยงช้างในสถานที่แห่งนี้มาก่อน จึงได้ร่วมกับชาวบ้านที่มีความศรัทธาในบารมี ตาหมอเฒ่า (ผู้ประกอบพิธีกรรมในการจับช้างในอดีตกาล) จึงได้ร่วมกันสร้างรูปหล่อ ตาหมอเฒ่า เพื่อเป็นสัญลักษณ์และระลึกถึงคุณงามความดี รวมทั้งเป็นที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจของชาวบ้านในพื้นที่ ตามวิถีบุรุษครั้งสมัยอดีต
รูปที่ 1 พระสมุห์รวย นาคัน
รูปที่ 2 พระใบฎีกาสาคร วิสุทฺโธ
รูปที่ 3 พระปลัดกิตติธัช สีลานุโลโม (รูปปัจจุบัน)
แหล่งข้อมูล
วัดชุมโลง ครูหมอช้าง จังหวัดนครศรีธรรมราช [facebook]. https://www.facebook.com/pวัดชุมโลง-ครูหมอช้าง-จังหวัดนครศรีธรรมราช-100029060123343
วิสุงคามสีมา. [wiki]. https://th.wikipedia.org/wiki/วิสุงคามสีมา
เปิดเรื่องเล่าครูหมอช้าง วัดชุมโลง.anyflip. https://anyflip.com/gkvzk/njjv
(พระปลัดกิตติธัช สีลานุโลโม, การสื่อสารส่วนบุคคล, 21 มิถุนายน 2568)
Views: 921
