วัดเขาน้อย
สถานที่ตั้ง บ้านหัวทุ่ง ตำบลกะหรอ อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช
คำขวัญประจำวัดเขาน้อย ได้แก่ พ่อท่านวัดเขาน้อยเลื่องชื่อ น้ำชุบหัวทือประจำถิ่น ยลยินบ่อน้ำอันศักดิ์สิทธิ์
วิถีชีวิตคนตัดยาง ประเพณีดังตักบาตรเทโว
ประตูทางเข้าวัดเขาน้อย
ประวัติวัด
วัดเขาน้อยมีการก่อสร้างวัด ตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย สิ่งมหัศจรรย์ ไม่เหมือนที่อื่นก็คือ มีพระพุทธรูป พระประธาน
ของวัด คือ พ่อท่านวัดเขาน้อย ที่แปลกจากพระพุทธรูปที่อื่นก็คือ พระพักตร์ของพระประธาน หันไปทางทิศตะวันตก และ
เนื้อสารที่นำมาทำรูปปั้น พระประธานก็คือทรายแดง การสืบของโบราณคดีในภาคใต้ พระพุทธรูปทรายแดงที่เป็นพระ
ประธานที่ค่อนข้างสมบูรณ์ในภาคใต้มี 2 แห่ง คือพระบรมธาตุไชยา จ.สุราษฎร์ธานี และวัดเขาน้อยแห่งนี้ ซึ่งค่อนข้างจะ
เป็นพระพุทธรูปทรายแดงที่สมบูรณ์ 100 เปอร์เซนต์ เป็นองค์พระที่งดงาม การปั้นเป็นภูมิปัญญาช่างปั้นท้องถิ่น การปั้น
พระพุทธรูปเปรียบเสมือนตัวแทนพระพุทธเจ้า พระพักตร์ รูปลักษณ์ อาจไม่เหมือน แต่เนื้อแท้จริงๆ คือรูปของพระพุทธเจ้า
พ่อท่านวัดเขาน้อย องค์จริงในอุโบสถบนภูเขา
พระพักตร์ที่หันไปทางทิศตะวันตก ตามคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่ เล่าว่าภูมิศาสตร์วัดเขาน้อย เป็นสถานที่ตั้งทัพหน้าของ
พระเจ้าตากสิน ตอนตีตราทัพมาหัวเมืองนครศรีธรรมราช พระประธานในอุโบสถ ที่อยู่บนยอดเขา จะเรียกชื่อว่าพ่อท่านวัด
เขาน้อย ตามชื่อภูเขาภายในวัด ภายใต้ฐานประดิษฐ์ของพ่อท่านวัดเขาน้อย จะมีเส้นทางลัด หรือว่าอุโมงค์ อุโมงค์นี้
เป็นการเดินทางทัพจากตำบลกะหรอ จนไปถึงวัดถ้ำขุนพนม ปัจจุบันไม่สามารถเข้าถ้ำได้แล้ว เนื่องจากมีหินมาปิดปากถ้ำ
เชื่อว่ามีทรัพย์สมบัติอยู่ในถ้ำ แต่ไม่มีใครสามารถเปิดถ้ำเข้าไปได้
องค์รูปเหมือนพ่อท่านวัดเขาน้อย อยู่ที่ฐานก่อนขึ้นไปบนภูเขา
อุโบสถวัดเขาน้อย ตั้งอยู่บนภูเขา อุโบสถหลังเก่า เป็นไม้ มีพัทธสีมาล้อมรอบ ต่อมามีการสร้างอุโบสถหลังใหม่ ครอบ
อุโบสถหลังเก่า ลักษณะเป็นเขาดิน ทอดไปตามทิศตะวันตกยาวประมาณ 800 เมตร บนสันเขากว้างประมาณ 5 เมตร
พื้นที่ที่สร้างอุโบสถเป็นพื้นที่ราบ และพื้นที่โดยรอบภูเขา เป็นพื้นที่ราบเช่นกัน ทางทิศเหนือเป็นคลองม้าล้ม บริเวณโดยรอบ
บนภูเขาแห่งนี้ มีต้นไม้เล็กใหญ่ปกคลุมอยู่หนาแน่น
อุโบสถฝั่งทิศตะวันออก
อุโบสถฝั่งทิศตะวันตก
ประเพณีที่โดดเด่นของวัด
ตักบาตรเทโว ความหมาย “เทโว” ย่อมาจากคำว่า เทโวโรหณะ แปลว่า “การเสด็จลงจากเทวโลก” เป็นการระลึกถึงวันที่
พระพุทธเจ้าเสด็จกลับจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ หลังจากเทศนาอภิธรรมโปรดพระพุทธมารดาในพรรษาที่ 7 จัดขึ้นในวันแรม
1 ค่ำ เดือน 11 (วันหลังออกพรรษา) พระสงฆ์จะเดินลงจากอุโบสถหรือยอดเขา เพื่อรับบิณฑบาตรจากประชาชนที่ตั้งแถว
รออยู่สองฝั่งทาง นิยมถวายอาหารแห้ง ข้าวต้มมัด และ ข้าวต้มลูกโยน ซึ่งมีที่มาจากการที่ผู้คนจำนวนมากไม่สามารถเข้า
ถึงพระได้ จึงโยนข้าวใส่บาตรแทน
บันไดทางขึ้นอุโบสถ
พระสงฆ์ในวันตักบาตรเทโว
ประเพณีตักบาตรเทโวของวัดเขาน้อย เป็นงานประเพณีจัดขึ้นในวันแรม 1 ค่ำ เดือน11 วันออกพรรษา เป็นประเพณีอันดี
งาม วัดเขาน้อยเป็นวัดแรกเริ่มมีประเพณีนี้ในจังหวัดนครศรีธรรมราช ด้วยบริบทสถานที่ที่เหมาะสม มีพระภิกษุสงฆ์เดิน
ลงมาจากภูเขา ที่มีบันได 124 ขั้น เพื่อมารับบิณตบาตรข้าวสารอาหารแห้งจากพุทธศาสนิกชน มีเด็กๆ แต่งตัวเป็นนางฟ้า
เทวดา เปรียบเสมือนพระพุทธเจ้าลงมาจากสรวงสวรรค์ชั้นดาวดึง มาโปรดพระมารดา ซึ่งเป็นการสืบสานประเพณีที่
งดงาม
ประเพณีตักบาตรเทโวมีมาประมาณ 19 ปี แม้บางช่วง วัดเขาน้อยไม่มีพระสงฆ์เลย แต่ประเพณีตักบาตรเทโว ยังคงดำเนิน
มาอย่างต่อเนื่องถึงปัจจุบัน ในทุกๆปี มีพระสงฆ์ร่วมกิจกรรมประมาณ 200 รูป
แหล่งศิลปกรรมวัดเขาน้อย
วัดได้สร้างในสมัยอยุธยาช่วงพุทธศตวรรษที่ 20-24 พบร่องรอยกำแพงอิฐล้อมรอบวางเรียงกันกั้นการพังของดินลงมา
ข้างล่าง ปัจจุบันกำแพงพังทลายไปบางส่วน หลักฐานทางโบราณคดีที่สำคัญ ได้แก่ แนวกำแพงอิฐ กว้างประมาณ 10
เมตร ยาวประมาณ 150 เมตร อิฐที่นำมาใช้เป็นอิฐขนาดใหญ่ พระพุทธรูปศิลาทรายแดง ขนาดประมาณ 1 เมตร สูง
ประมาณ 2 เมตร
สระน้ำโบราณ ซึ่งมีมานานเป็นสระที่มีน้ำตลอดทั้งปีไม่ว่าจะแล้งสักเพียงใด ลึกประมาณ 2 เมตร กว้างประมาณ 3 เมตร
ยาวประมาณ 4 เมตร
บ่อน้ำโบราณเป็นบ่อน้ำที่มีน้ำใช้ภายในวัดตลอดปี รอบบ่อมีการก่อด้วยอิฐ ลึกประมาณ 5 เมตร
ปัจจุบัน ใช้น้ำประปาแทน สระน้ำและบ่อน้ำจึงเป็นพื้นที่รก มีต้นไม้ปกคลุม
ใบเสมา มีลวดลายสวยงามมาก ทำด้วยศิลาทรายสีแดงมีทั้งหมด 9 ใบ มีทั้งสภาพสมบูรณ์และชำรุด บ้างได้เอาอิฐมากอง
ล้อมรอบใบเสมาไว้เพื่อให้ใบเสมาตั้งอยู่ได้ เสมาวัดเขาน้อย มีลักษณะเป็นเสมาหินแบบแผ่นเรียบ แบน ทรงสี่เหลี่ยม ปาด
ขอบทั้งสองด้านเป็นสันแหลมตรงกลาง แกะสลักเป็นธรรมจักร กึ่งกลางใบ มีกำ 8 ซี่ หมายถึงอริยมรรคมีองค์ 8 ในทาง
พระพุทธศาสนา เป็นเสมาแบบมีฐาน ฐานเสมาเป็นแผ่นหินเรียบสองชั้น ถัดขึ้นไปเป็นส่วนคอแยกเป็นปีก 4 ปีก ส่วนบนปีก
เป็นบ่าเว้ารองรับเสมา
รายนามเจ้าอาวาสวัดเขาน้อย
1. พ่อท่านหยอง
2. พ่อท่านกรอม
3. พ่อท่านคง
4. พ่อท่านทอด
5. พ่อท่านเสริม หรือพระสมุห์บุญเสริม จารุธมฺโม เจ้าอาวาสองค์ปัจจุบัน ท่านมาจำพรรษาที่วัดเขาน้อยเมื่อปี พ.ศ. 2556
และได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสเมื่อปี 2559 และดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสจนถึงปัจจุบัน ปี 2568 มีพระสงฆ์จำพรรษา
12 รูป ก่อนหน้าที่พ่อท่านเสริมจะมาอยู่ที่วัดเขาน้อย วัดแห่งนี้ ไม่มีพระสงฆ์อยู่เลย พื้นที่วัด รกร้าง มีต้นไม้ปกคลุม ปัจจุบัน
ท่านได้บูรณะ ปฏิสังขรณ์วัดจนสวยงาม สะอาด ก่อสร้างอาคารต่างๆ ขึ้นมาเรื่อยๆ วัดจึงได้เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของ
ญาติโยมใน ต.กระหรอ อ.ท่าศาลา และพื้นที่ใกล้เคียงอีกครั้ง
พ่อท่านเสริม หรือพระสมุห์บุญเสริม จารุธมฺโม
เอกสารอ้างอิง
https://www.facebook.com/watch/?v=288895139566231
https://culturalenvi.onep.go.th/site/detail/4276
https://th.wikipedia.org/ตักบาตรเทโว
พระสมุห์บุญเสริม จารุธมฺโม, การสื่อสารส่วนบุคคล, 31 สิงหาคม 2568
Views: 606
