ภาพสวย,  มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

ท่ารำโนรา

  • กลาง) ท่าราหูจับจันทร์ หรือท่าเขาควาย
  • (ซ้าย-ขวา)  ท่ากินนร หรือกินนรรำ (ท่าขี้หนอน)  ท่าฉากน้อย

ภาพเขา เราแชร์

ท่ารำโนรา ศิลปวัฒนธรรมของภาคใต้

ท่ารำของโนรา  ที่เป็นท่าแบบ หรือท่าหลัก สืบได้ไม่ลงรอยกัน เพราะต่าง ครูต่างตำรากันและเนื่องจากสมัยก่อนผู้ประดิษฐ์ ท่าเพิ่มเติมอยู่เรื่อย  ท่ารำของโนราที่ ต่างสายตระกูลและต่างสมัยกันจึงผิดแปลกแตก ต่างกัน แม้บางท่าที่ชื่ออย่างเดียวกัน บาง ครูบางตำราก็กำหนดท่ารำต่างกันไปท่ารำที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงรวบรวมได้จากคำชี้แจงของจง ภักดี (ขาวผู้เคยเล่นละดรชาตรีอยู่ ที่เมืองตรังในบทพระนิพนธ์ตำนานละครอิเหนา ว่ามี ๑๒ ท่าดังนี้

  1. ท่าแม่ลาย หรือท่า แม่ลายกนก
  2. ท่าผาลา (ผา หลา)
  3. ท่าลงฉาก                        
  4. ท่าจับ ระบำ 
  5. ท่ากินนร หรือกินนรรำ (ท่าขี้หนอน)
  6. ท่าฉากน้อย
  7. ท่าราหูจับจันทร์ หรือท่าเขาควาย
  8. ท่า บัวแย้ม
  9. ท่าบัวบาน
  10. ท่าบัวคลี่
  11. ท่าบัวตูม
  12. ท่าแมงมุมชักใย

   เหล่านี้สืบได้ ว่าเป็นท่าที่เรียกต่างกันออกไปก็มี แตกต่อเป็นท่าย่อย  ออกไปก็มี เช่น ท่าแม่ลาย บางตำราเรียก ท่าเทพนม (คือ แม่ของลายไทยแตกต่อเป็นท่าเครือวัลย์ บ้าง เป็นท่าพรหมสี่หน้าบ้าง หรือท่าลงฉาก บางครูแตกย่อยเป็นท่าสอดสร้อย เป็นต้นท่ารำ หลักของโนรายัง ปรากฏในบทครูสอน บทสอน รำ และบทท่าปฐม ซึ่งบทเหล่านี้จะประกอบ ด้วยท่าต่าง  แตกต่างกันไปและเมื่อต่าง ครูต่างประดิษฐ์ ท่ารำของชื่อท่านั้นๆก็จะ ผิดแปลกกัน เช่น ท่าแมงมุมชักใย บางครู ยืนรำ ใช้มือเลียนท่าแมงมุมชักใย บาง ครูรำแบบ ตัวอ่อนแอ่นหลังแล้วม้วนตัวลอด ใต้ขา เป็นต้นครูโนราสมัยต่อ  มาคงคิด ประดิษฐ์ ท่ารำเพิ่มขึ้นเรื่อย  จึงมีจำนวนท่า และชื่อท่าเพิ่มขึ้น และแตกต่างกันเพราะต่าง ครูต่างตำรากัน เช่นท่ารำที่สมเด็จฯ กรม พระยาดำรงราชานุภาพ รวบรวมได้จากที่ครูโนราห์ชาตรีเมืองนครศรีธรรมราชจำไว้ได้ และทรงรวมไว้ ในตำนานละครอิเหนาอีกสำนวนหนึ่งเป็นดัง นี้

             ท่ารำต่าง  ที่คิดประดิษฐ์ ขึ้นจะเห็น ว่า เกิดจากสิ่งบันดาลใจต่างกัน ส่วนใหญ่ได้ จากการสังเกตธรรมชาติ เช่นชะนีร่ายไม้ กวางโยน ตัว พระจันทร์ทรงกลด ได้จากจิตรกรรมก็มี เช่น แม่ลายกนก เครือวัลย์ จากดุริยางคศิลป์ก็ มี เช่น สีซอสามสาย จากวรรณคดีก็มี เช่น พระรถโยนสาร รามาน้าวศิลป์ พระลักษมณ์แผลง ศร ได้จากวิถีการดำเนินชีวิตก็มี เช่น ช้า นางนอน พิสมัยเรียงหมอน ฯลฯ

 

ภายหลังได้มีการประดิษฐ์ท่ารำโนราที่เป็นหลัก ๆ นั้นเมื่อแกะออกมารวมประมาณ 83 ท่ารำ ดังนี้ (จริยา รัตนพันธุ์ และ ปฏิภาณ แก้วหนู, 2565)
ตั้งต้นเป็นประถม

  1. ถัดมาพระพรหมสี่หน้า
  2. สอดสร้อยห้อยเป็นพวงมาลา
  3. เวโหนโยนช้า
  4. ให้น้องนอน
  5. พิสมัยร่วมเรียง
  6. เคียงหมอน
  7. ท่าต่างกัน
  8. หันเป็นมอน
  9. มรคาแขกเต้าบินเข้ารัง
  10. กระต่ายชมจันทร์
  11. จันทร์ทรงกลด
  12. พระรถโยนสาส์น
  13. มารกลับหลัง
  14. ชูชายนาดกรายเข้าวัง
  15. กินนรร่อนรำ
  16. เข้ามาเปรียบท่า
  17. พระรามาน้าวศิลป์
  18. มัจฉาล่องวาริน
  19. หลงใหลไปสิ้นงามโสภา
  20. โตเล่นหาง
  21. กวางโยนตัว
  22. รำยั่วเอแป้งผัดหน้า
  23. หงส์ทองลอยล่อง
  24. เหราเล่นน้ำ
  25. กวางเดินดง
  26. สุริวงศ์ทรงศักดิ์
  27. ช้างสารหว้านหญ้า
  28. ดูสาน่ารัก
  29. พระลักษณ์แผลงศรจรลี
  30. ขี้หนอนฟ้อนฝูง
  31. ยูงฟ้อนหาง
  32. ขัดจางหยางนางรำทั้งสองศรี
  33. นั่งลงให้ได้ที่
  34. ชักสีซอสามสายย้ายเพลงรำ
  35. กระบี่ตีท่า
  36. จีนสาวไส้
  37. ชะนีร่ายไม้
  38. เมขลาล่อแก้ว
  39. ชักลำนำ
  40. เพลงรำแต่ก่อนครูสอนมา
  41. ท่าสิบสอง
  42. พนมมือ
  43. จีบซ้ายตึงเทียมบ่า
  44. จีบขวาตึงเทียมบ่า
  45. จับซ้ายเพียงเอว
  46. จีบขวาเพียงเอว
  47. จีบซ้ายไว้หลัง
  48. จีบขวาไว้หลัง
  49. จีบซ้ายเพียงบ่า
  50. จีบขวาเพียงบ่า
  51. จีบซ้ายเสมอหน้า
  52. จีบขวาเสมอหน้า
  53. เขาควาย
  54. บทครูสอน
  55. ครูเอยครูสอน
  56. เสดื้องกร
  57. ต่อง่า
  58. ผูกผ้า
  59. ทรงกำไล
  60. ครอบเทริดน้อย
  61. จับสร้อยพวงมาลัย
  62. ทรงกำไลซ้ายขวา
  63. เสดื้องเยื้องข้างซ้าย
  64. ตีค่าได้ห้าพารา
  65. เสดื้องเยื้องข้างขวา
  66. ตีค่าได้ห้าตำลึงทอง
  67. ตีนถับพนัก
  68. มือชักแสงทอง
  69. หาไหนจะได้เสมือนน้อง
  70. ทำนองพระเทวดา
  71. บทสอนรำ
  72. สอนเจ้าเอย
  73. สอนรำ
  74. รำเทียใบ่า
  75. ปลดปลงลงมา
  76. รำเทียมพก
  77. วาดไว้ฝ่ายอก
  78. ยกเป็นแพนผาหลา
  79. ยกสูงเสมอหน้า
  80. เรียกช่อระย้าพวงดอกไม้
  81. โคมเวียน
  82. วาดไว้ให้เสมือนรูปเขียน
  83. กระเชียนปาดตาล
  84. พระพุทธเจ้าห้ามมาร
  85. พระรามจะข้ามสมุทร

อ้างอิง

จริยา รัตนพันธุ์ และ ปฏิภาณ แก้วหนู. ศูนย์บรรณสารเเละสื่อการศึกษา มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์. (2565). ท่ารำมโนราห์, 9 กันยายน 2565. https://oer.learn.in.th/search_detail/result/275644

Visits: 3931

Facebook Comments

facebook comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For security, use of Google's reCAPTCHA service is required which is subject to the Google Privacy Policy and Terms of Use.