ดอกราชพฤกษ์ ดอกไม้ประจำนครอันสง่า แห่งพระราชาผู้ทรงธรรม

ดอกราชพฤกษ์ เป็นดอกไม้ประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งดอกราชพฤกษ์ มีความหมายว่า “ต้นไม้ของพระราชา”  ส่วน นครศรีธรรมราช แปลความหมายได้ว่า “นครอันงามสง่า แห่งพระราชาผู้ทรงธรรม” ท้้งสองชนิดมีความสอดคล้องกัน จึงน่าจะเป็นที่มาของดอกไม้ประจำเมืองแห่งพระราชาผู็ทรงธรรม

ดอกราชพฤกษ์
ดอกราชพฤกษ์ (Golden Shower)

“ดอกราชพฤกษ์”   ดอกไม้สีเหลืองอร่าม ซึ่งสำหรับจังหวัดนครศรีธรรมราชนั้น ดอกราชพฤกษ์ถือเป็นดอกไม้ประจำจังหวัด ซึ่งสีเหลืองเป็นหนึ่งในสีธงของจังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นตราสัญลักษณ์ของเมืองพระและตราสิบสองนักษัตร อันเป็นตราประจำเมืองตรงกลางผืนธง

เป็นต้นไม้มงคล และมีประวัติเกี่ยวข้องกับประเพณีสำคัญ ๆ ในไทยและเป็นต้นไม้มงคลที่นิยมปลูก ใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย เช่น ใช้เป็นยารักษาโรค อีกทั้งยังใช้ลำต้นเป็นเสาเรือนได้ เป็นต้น มีสีเหลืองอร่าม พุ่มงามเต็มต้น เปรียบเป็นสัญลักษณ์แห่งพุทธศาสนา และมีอายุยืนนาน และทนทาน
ดอกราชพฤกษ์
ธงประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช (ภาพจากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี)

นอกจากนั้น ดอกราชพฤกษ์ ยังเป็นดอกไม้ประจำชาติไทย และดอกไม้ประจำเทศกาลสงกรานต์ เพราะในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน ราชพฤกษ์จะออกดอกสะพรั่งเต็มต้น มีช่อดอกเป็นพวงห้อยระย้าอย่างสวยงามมีเหลืองอร่าม ซึ่งสีเหลืองเป็นสีที่ตรงกับวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9  และสีเหลืองยังเป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธศาสนาอีกด้วย  และยังเป็นไม้มงคล ที่นำไปใช้ในการประกอบพิธีสำคัญ เช่น การนำเนื้อไม้ไปใช้เป็นเสาหลักเมือง  ทำคฑาจอมพล ยอดธงชัยเฉลิมพลของกองทหาร  ถูกจำลองแบบประดับไว้บนอินทรธนูของข้าราชการพลเรือน ใช้ในการประกอบพิธีลงเสาเอกบ้านใหม่ นอกจากนั้นยังมีความเชื่อกันว่าหากนำต้นราชพฤกษ์ไปปปลูกทางทิศตะวันจกเฉียงใต้ ของบ้าน  จะทำให้สมาชิกของบ้าน เจริญรุ่งเรื่องเป็นเท่าทวีคูณ  ตามชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “คูน”

ดอกราชพฤกษ์

ดอกราชพฤกษ์ เป็นดอกไม้มงคลที่ใช้แทนสัญลักษณ์ :

ประเทศไทย : ดอกไม้ประจำชาติไทย

สัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนา : ดอกไม้ประจำเทศกาลสงกรานต์

นครศรีธรรมราช : ดอกไม้ประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช

มหาวิทยาลัยมหาสารคาม : ดอกไม้ประจำมหาวิทยาลัย

ดอกราชพฤกษ์
ภาพจาก Thai PBS

เป็นไม้ยืนต้นที่มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียใต้ ทางตอนใต้ของประเทศปากีสถาน อินเดีย พม่า ศรีลังกา และ กระจายทั่วไปตามป่าเบญจพรรณ หรือป่าเต็งรัง ส่วนในประเทศไทยพบได้ทั่วไป แต่จะพบมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

มีชื่อวิทยาศาสตร์    :  cassia fistula l.  |  ชื่อวงศ์ : fabaceae / caesalpiniaceae  | ชื่อสามัญ    :  golden shower, indian laburnum, pudding-pine tree  | ชื่อพื้นเมือง  : คูน  ชัยพฤกษ์  (ภาคกลาง)  ลมแล้ง (ภาคเหนือ) ลักเคยลักเกลือ (ภาคใต้) กุเพยะ(กะเหรี่ยงกาญจนบุรี) ปึยยะปูโย เปอโซ แมะหล่าหยู่ (กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอน)

ราชพฤกษ์ : เป็นไม้ต้น มีความสูงประมาณ 5 – 15 เมตร เปลือกต้นเรียบ เกลี้ยง มีสีเทาอ่อน หรือสีเทาอมน้ำตาล สีเทาอมขาว หรือสีนวล

ลักษณะทั่วไปและลักษณะทางพฤกษศาสตร์

Golden shower ใบราชพฤกษ์
ใบราชพฤกษ์

ใบ : เป็นใบประกอบแบบขนนก ออกเรียงสลับ ลักษณะใบย่อยรูปไข่ ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ โคนใบมน แผ่นใบเรียบสีเขียวเป็นมัน มีใบย่อยประมาณ 4 – 12 คู่

ดอก : ออกดอกเป็นช่อแบบช่อกระจะ ลักษณะช่อห้อยระย้าออกตามกิ่งหรือออกตามซอกใบ ออกดอกแบบสมมาตรด้านข้าง มีกลีบดอก 5 กลีบ ปลายมน สีเหลืองสด โดยกลีบดอกบนสุดจะเรียงอยู่รอบในสุด ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนอ่อน จะออกดอกสีเหลืองอร่ามบานสพรั่งในหน้าแล้ง คือราวเดือนมีนาคม-เมษายน ซึ่งเป็นดอกไม้บานท้าลมแล้ง จนมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “ดอกลมแล้ง”

ดอกราชพฤกษ์ (Golden Shower)
ดอกราชพฤกษ์ (Golden Shower)

ผล : เป็นฝักกลมทรงกระบอกยาว 30 – 60 เซนติเมตร ผิวเรียบ และมีเปลือกแข็ง ภายในมีผนังแบนสีน้ำตาล กั้นเป็นห้องและมีเมล็ดห้องละ 1 เมล็ด ผลอ่อนจะมีสีเขียว เมื่อแก่จะเป็นสีน้ำตาลเข้ม หรือดำ

เมล็ด : มีเนื้อหุ้มนิ่ม สีน้ำตาลไหม้ หรือสีดำ ลักษณะกลมมนและแบน มีรสหวาน

Golden shower ราชพฤกษ์
ผลราชพฤกษ์

การใช้ประโยชน์ "ต้นราชพฤกษ์"

เป็นไม้มงคลใช้ในการประกอบพิธี การลงเสาหลักเมือง การลงเสาเอกของบ้าน การทำคฑาจอมพล ยอดธงชัยเฉลิมพลของกองทหาร ป็นต้น หรือปลูกเป็นไม้ประดับตามบ้านเรือน ราชพฤกษ์นอกจากจะเป็นไม้มงคลแล้ว ยังเป็นไม้ที่ให้ร่มเงาและมีความสวยงาม เหมาะสำหรับการปลูกไว้ประดับตกแต่งบ้านเรือน ใช้เป็นยาสมุนไพรรักษาโรค โดยนำส่วนต่าง ๆ มาใช้ในการรักษาโรค เช่น ใบอ่อน นำมาโขลกหรือคั้นเอาน้ำมา ทารักษาโรคกลาก เกลื้อน ; ใบแก่  รสเมา ใบสดหรือตากแห้ง ใช้เป็นยาถ่าย ฆ่าพยาธิผิวหนัง รักษาอัมพาตของกล้ามเนื้อบนใบหน้า พอกแก้ปวดข้อ หรือต้มน้ำดื่มแก้โรคเกี่ยวกับสมอง แก้เส้นเอ็นพิการ ; เปลือกต้น      รสฝาดเมา เป็นยาช่วยเร่งการคลอด รักษาอาการท้องร่วง ; กระพี้  รสเมา แก้รำมะนาด ; แก่น    รสเมา ขับพยาธิไส้เดือน รักษาอาการท้องร่วง และช่วยเร่งคลอด ; ดอก    รสเปรี้ยวขม รักษาโรคกระเพาะอาหาร เป็นยาถ่าย ต้มดื่มแก้ไข้ แก้แผลเรื้อรัง ช่วยหล่อลื่นในลำไส้ ระบายท้อง ; เนื้อในฝัก   รสหวานเอียน ถ่ายเสมหะ และแก้พรรดึก เป็นยาระบาย ช่วยบรรเทาอาการแน่นหน้าอก ฟอกหรือชำระน้ำดี แก้ลมเข้าข้อ และขัดข้อ ; เปลือกฝัก    รสเฝื่อนเมา ทำให้แท้งลูก ขับรกที่ค้าง และทำให้อาเจียน ; เมล็ด ช่วยกระตุ้นให้อาเจียน เป็นยาถ่าย ; เปลือกราก   รสฝาด ต้มดื่มแก้ไข้มาลาเรีย และระบายพิษไข้ใช้ร่วมกับเนื้อในฝักเป็นยาแก้ไข้มาลาเรีย และเป็นยาระบาย และ ราก   รสเมา เป็นยาบำรุง รักษาโรคเกี่ยวกับหัวใจ โรคเกี่ยวกับถุงน้ำดี เป็นยาถ่ายอย่างแรง รักษาอาการไข้ ระบายพิษไข้ ถ่ายสิ่งโสโครกออกจากร่างกาย ฆ่าเชื้อคุดทะราด แก้กลากเกลื้อน

กัลปพฤกษ์  [กันละปะพฺรึก] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Cassia bakeriana  Craib ในวงศ์ Leguminosae มีมากทางภาคอีสานและภาคเหนือ ดอกสีชมพูอ่อนถึงขาว ออกเป็นช่อในระหว่างทิ้งใบหรือผลิใบใหม่ ฝักมีขนนุ่ม

กาฬพฤกษ์  น. ชื่อไม้ต้นชนิด Cassia grandis  L.f. ในวงศ์ Leguminosae ลําต้นดํา ใบอ่อนสีแดง ดอกเล็ก สีแดงคล้ำแล้วเปลี่ยนเป็นสีชมพูอมส้ม ฝักใหญ่อ้วนสั้น ผิวขรุขระ ด้านข้างมีสัน เป็นพรรณไม้ที่นําเข้ามาปลูก

ชัยพฤกษ์  [ไชยะพฺรึก] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Cassia javanica  L. ในวงศ์ Leguminosae ดอกสีชมพูเข้ม เมื่อออกดอกไม่ทิ้งใบ ฝักเกลี้ยง ใช้ทํายาได้

ราชพฤกษ์  [ราดชะพฺรึก] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Cassia fistula  L. ในวงศ์ Leguminosae ดอกสีเหลือง  ฝักสีดํา เกลี้ยง ใช้ทํายาได้ คูน หรือ ลมแล้ง ก็เรียก ซึ่งเป็น ดอกไม้ประจำชาติ ประจำเทศกาลสงกรานต์ และ ประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช

ดอกราชพฤกษ์
ดอกราชพฤกษ์

ดอกราชพฤกษ์ ดอกไม้แห่งฤดูกาล เป็นดอกไม้แห่งฤดูร้อน เมื่อกาลเวลามาถึง จะออกดอกบานสะพรั่ง มีสีเหลืองเป็นช่อระย้าย้อยอร่ามพร้อมกันในช่วงฤดูร้อน 

Views: 135

Comments

comments

Leave a Reply

For security, use of Google's reCAPTCHA service is required which is subject to the Google Privacy Policy and Terms of Use.