2 กุมภาพันธ์ วันนักประดิษฐ์
“พระบิดาแห่งการประดิษฐ์ไทย”

เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศวร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสทรงได้รับการทูลเกล้า ฯ ถวายสิทธิบัตรการประดิษฐ์ จากการทรงคิดค้นเครื่องกลเติมอากาศที่ผิวน้ำหมุนช้าแบบทุ่นลอย หรือ กังหันน้ำชัยพัฒนา
โดยสภาวิจัยแห่งชาติได้ทูลเกล้าฯ ถวายสิทธิบัตรการประดิษฐ์ เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2536 หลังจากนั้นคณะรัฐมนตรีมีมติกำหนดให้วันที่ 2 กุมภาพันธ์ของทุกปีเป็น “วันนักประดิษฐ์”
มติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2537 กำหนดให้วันที่ 2 กุมภาพันธ์ของทุกปีเป็น ‘วันนักประดิษฐ์’ เพื่อระลึกถึงวันประวัติศาสตร์ของการจดทะเบียนและทูลเกล้าฯ ถวายสิทธิบัตรการประดิษฐ์ เครื่องกลเติมอากาศที่ผิวน้ำหมุนช้าแบบ ‘ทุ่นลอย’ หรือ ‘กังหันน้ำชัยพัฒนา’ แด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล อดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งเป็นสิทธิบัตรในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์พระองค์แรกของไทย และเป็นครั้งแรกของโลก รวมทั้งทรงเป็นแบบอย่างที่ดีแก่นักประดิษฐ์ไทยในการสร้างสรรค์ผลงานสิ่งประดิษฐ์ที่ช่วยแก้ไขญหาให้กับประชาชน และสังคมส่วนรวมได้อย่างเป็นรูปธรรมอย่างแท้จริง
ต่อมาเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2544 นายกรัฐมนตรีมีบัญชามอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในขณะนั้น หรือสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในปัจจุบัน เป็นหน่วยงานกลางในการจัดงาน “วันนักประดิษฐ์” เพื่อส่งเสริมการคิดค้นและประดิษฐ์สิ่งที่เป็นประโยชน์ทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม อันนำไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจ สังคมและความมั่นคงของประเทศ โดยร่วมงานกับหน่วยงานภาครัฐและเอกชนส่งเสริมและสนับสนุนการประดิษฐ์คิดค้นของนักประดิษฐ์ในทุกระดับ เช่น นักเรียน เยาวชน นิสิตนักศึกษา และประชาชน ให้สามารถพัฒนาสิ่งประดิษฐ์ไปสู่การนำไปใช้ประโยชน์อย่างแท้จริง และส่งเสริมการประดิษฐ์คิดค้นของคนไทยให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก
นอกจากนี้ วช. และสมาพันธ์นักประดิษฐ์นานาชาติ (IFIA) สมาคมส่งเสริมการประดิษฐ์สาธารณัฐเกาหลีใต้ (KIPA) และองค์กรนักประดิษฐ์แห่งรัสเซีย (Association Russian House) ได้ทูลเกล้าถวายรางวัลนักประดิษฐ์โลกแด่พระบรมราชสมภพพระบรมชนกาธิเบศวร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่พระราชวังไกลกังวล เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2552 และองค์กรการประดิษฐ์นานาชาติยังได้ถวาย พระราชสมัญญานามว่า “พระบิดาแห่งการประดิษฐ์โลก” และกำหนดให้วันที่ 2 กุมภาพันธ์ของทุกปีเป็น วันนักประดิษฐ์โลก (International Inventor Day Convention: IIDC)