เรียนเรื่องอะไร การคิดเชิงวิพากษ์และการจัดการปัญหา | Critical thinking and problem solving OCSC009

เพื่ออะไร ตอบโจทย์สิ่งที่เชื่อ สิ่งที่เรียนรู้ ว่าถูกหรือผิด เพราะโลกมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา

ได้อะไร

  • มีวิจารณญาณในการคิด เหตุและผล
  • เข้าใจในเหตุและผล
  • เชื่อมโยงเหตุและผลเข้ากับความคิด
  • มีกระบวนการประเมินข้อมูล

มาดูกันค่ะว่า “การคิดเชิงวิพากษ์และการจัดการปัญหา” จะช่วยตอบโจทย์ใครได้อีกบ้าง

ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ หรือ Critical Thinking Skill ถูกจัดอยู่ในทักษะการจัดการปัญหา ร่วมกับทักษะความคิดสร้างสรรค์ ทักษะการสื่อสาร และทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น โดยเรียกกลุ่มทักษะนี้ว่า 4Cs 21st Century Skills ซึ่งเป็นทักษะพื้นฐานที่ทุกองค์กรต้องการ

การคิดเชิงวิพากษ์ คือ ความสามารถในการคิดแบบมีเหตุมีผล มีวิจารณญาณในการคิดเรื่องต่าง ๆ เข้าใจในเหตุและผลที่สามารถเชื่อมโยงเข้ากับความคิดในเรื่องต่าง ๆ ได้ และได้มาซึ่งคำตอบที่สมเหตุสมผล สมบูรณ์แบบมากกว่าเดิม ให้ความสำคัญกับกระบวนการ ความเป็นเหตุเป็นผล ตรวจสอบสิ่งที่เชื่อว่าถูกหรือผิด ช่วยสืบค้นความจริงแทนการคล้อยตามความเชื่อ

ความสำคัญ

  • ช่วยสืบค้นความจริง แทน คล้อยตามความเชื่อ
  • ช่วยสังเกต ความแตกต่างท่ามกลางความเหมือน
  • เชื่อในสิ่งที่ถูกต้อง มีการคิดแบบรอบคอบ
  • ตัดสินตามข้อเท็จจริง ไม่ใช่อารมณ์ความรู้สึก
  • เกิดการพัฒนา เพราะพิจารณาครบถ้วนไม่บกพร่อง
  • จุดเริ่มต้นของความคิดสร้างสรรค์ เพราะกล้าคิดแนวใหม่ คิดนอกกรอบ

ลักษณะของผู้ที่มีความสามารถในการคิดเชิงวิพากษ์

ที่มา: wisemention.com
  • มีความมุ่งมั่น เป็นผู้มีความพยายามและมีความแน่วแน่ในการรับผิดชอบงานของตนเองให้ประสบความสำเร็จ
  • หมั่นใคร่ครวญ ทบทวนความคิดและการกระทำของตนเองอยู่เสมอเพื่อนำพาชีวิตไปสู่ทางที่ดีขึ้นไป ความพยายามจำเป็นต้องอยู่บนเส้นทางที่ถูกต้อง
  • รักการปรับตัว เป็นผู้มีความยืดหยุ่น พร้อมปรับตัวและปรับกลยุทธ์เพื่อบรรลุเป้าหมาย
  • ใส่ใจในการสื่อสาร เป็นผู้มีความสามารถในการพูด ถ่ายทอดความคิดและข้อมูล ได้อย่างชัดเจน ตรงประเด็น แม่นยำ
  • ความคิดเชื่อมโยง เป็นผู้มีความสามารถในการเชื่อมโยงต่อความรู้เดิมไปสู่ความรู้ชุดใหม่
  • รักการทำงานเป็นทีม เป็นผู้สามารถร่วมงานกับผู้อื่นเพื่อทำให้ผลงานออกมาดีที่สุด
  • ใฝ่รู้ เป็นผู้รักการเรียนรู้ โดยการหมั่นสอบถาม และหมั่นหาความรู้จากแหล่งอื่นๆ รอบตัว
  • รักการตรวจสอบ เป็นผู้ที่แสวงหาวิธีการ เครื่องมือ ในการเข้าถึงและวิเคราะห์ได้อย่างถูกต้องมีประสิทธิภาพ
  • มีความคิดสร้างสรรค์ เป็นผู้ใช้ความรู้และจินตนาการในการนำเสนอและการถ่ายทอด

การคิดเชิงวิพากษ์ ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน

  • ขั้นตอนที่ 1 หาความรู้ (Knowledge)
  • ขั้นตอนที่ 2 ทำความเข้าใจ (Comprehension)
  • ขั้นตอนที่ 3 ประยุกต์ใช้ (Application)
  • ขั้นตอนที่ 4 วิเคราะห์ (Analysis)
  • ขั้นตอนที่ 5 สังเคราะห์ (Synthesis)
  • ขั้นตอนที่ 6 ลงมือทำ (Action)
  • ขั้นตอนที่ 7 ประเมิน (Evaluation)

ทักษะสำคัญ

  • การตีความ
  • การวิเคราะห์
  • การประเมินข้อมูล
  • การหาข้อสรุป
  • การใช้ตรรกะอธิบายหลักการ
  • การตัดสินความน่าเชื่อถือของข้อมูล

โดยยังมีลักษณะนิสัยจำพวกการชอบตั้งคำถาม การเข้าใจผู้อื่น เป็นองค์ประกอบย่อย ดังนั้นคุณลักษณะนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับแค่ “การคิด” เท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงไปยัง “การฟัง” ด้วย

หลักการวินิจฉัยข้ออ้างและข้อสมมติ เพื่อพัฒนาความสามารถในการวินิจฉัย รวบรวมข้อมูลที่เป็นจริงในเรื่องที่เกี่ยวข้องเพื่อตรวจสอบ ต้องแยกแยะความแตกต่างระหว่างสิ่งต่อไปนี้

  • ความจริงกับความเชื่อ
  • ข้อเท็จจริงกับข้อคิดเห็น
  • ความคุ้นเคยกับความสมเหตุสมผล

การฝึกทักษะการคิดเชิงวิพากษ์

  • ฝึกตั้งคำถาม
  • รวบรวมข้อมูล
  • ลองทดสอบข้อมูล
  • คิดถึงผลกระทบ
  • สำรวจมุมมอง
  • สรุปเหตุผล

ตั้งคำถามแบบความคิดเชิงวิพากษ์

  • ใครเป็นคนพูด (Who) คนพูดเป็นคนที่เรารู้จักหรือไม่ คนพูดเป็นคนที่มีความเหมาะสมหรืออยู่ในตำแหน่งที่น่าเชื่อถือมากน้อยแค่ไหน สิ่งที่พูดนั้นสำคัญมากน้อยแค่ไหน
  • พูดเรื่องอะไร (What) สิ่งที่พูดนั้นเป็นข้อเท็จจริงหรือความคิดเห็น ข้อเท็จจริงมีครบถ้วนสมบูรณ์หรือไม่
  • พูดที่ไหน (Where) พูดในที่ชุมชนหรือการพูดแบบส่วนตัว
  • พูดเมื่อไหร่ (When) พูดเกิดก่อนหรือหลังเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ช่วงเวลานั้นมีความสำคัญมากน้อยแค่ไหน
  • พูดเพื่ออะไร (Why) เหตุผลในสิ่งที่พูดหรือการนำเสนอความ พูดพยายามทำให้ตัวเองดูดีและคนอื่น ๆ ดูแย่หรือไม่
  • พูดอย่างไร (How) คนพูดมีความสุข เศร้า หรือ โกรธในขณะที่พูด พูดตามที่เขียนหรือเข้าใจสิ่งที่พูด เราเข้าใจในสิ่งที่พูดหรือไม่

จากกระบวนการทั้งหมด เป็นการไม่ยอมเชื่อโดยปราศจากหลักฐาน หรือการหาข้อเท็จจริงมาหักล้างสมมติฐาน การตั้งข้อสังเกตและการตั้งคำถามจนถึงการตั้งข้อสรุปที่เหตุผล

การคิดเชิงวิพากษ์จึงมีความสำคัญเพราะข้อมูลที่มีอยู่อย่างมากมาย ยุคสารนิเทศล้นหลามในปัจจุบันจำเป็นต้องมีการคิดพิจารณา ประเมินข้อมูลอย่างมีเหตุมีผล มีคำถาม มีการวิเคราะห์ก่อนที่จะนำไปสู่การตัดสินใจที่ถูกต้องแม่นยำ

คนที่มีกระบวนการคิดเชิงวิพากษ์ จะเป็นคนที่เชื่อมโยงตรรกะและไอเดียต่าง ๆ ได้อย่างสมเหตุสมผล วิเคราะห์และประเมินข้อมูลที่ได้รับแล้วตั้งคำถามหรือข้อโต้แย้งที่เหมาะสมได้ สามารถหาจุดบกพร่องจากข้อมูลต่าง ๆ และแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ ที่สำคัญคือจะเข้าใจและมีเหตุผลรองรับความคิด ความเชื่อของตัวเอง

ขอให้ทุกคนมีความสุขกับการพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ และตอบโจทย์ความคิดให้ตัวเองได้อย่างสมบูรณ์แบบ

Reference:
1. การคิดเชิงวิพากษ์และการจัดการปัญหา = Critical thinking and problem solving

2. วิธีคิดเชิงวิพากษ์ : คิดอย่างมีวิจารณญาณ เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจ = Critical thinking / Daniel A. Feldman ; แปลและเรียบเรียงโดย วราภรณ์ สืบสหการ

Visits: 98

Comments

comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *